Washington Times Defiance in Damascus (By Nir Boms)
A TINY, disputed parcel of land called Shebaa Farms, located where Israel, Syria, and Lebanon converge, has long been used as a pretext for armed confrontation. But Israel may now have a chance to remove this sliver of real estate as a source of conflict. This is an opportunity that should not be missed.
Why Did Israel Attack Syria? By Jonathan Cook
Syria Joins the Axis of Evil By JOHN R. BOLTON
Newsweek: Whispers of War: A secret raid, nuclear ambitions and the next crisis: how far will Israel go to keep Iran from getting the bomb? By Dan Ephron and Mark Hosenball.
JUDGING ISRAEL'S ALLEGED STRIKE IN SYRIA By Gershom Gorenberg
What is Being Concocted for Syria?
BUSH SHOULD ENGAGE WITH SYRIA, By Mitchell Reis
Syria Comment Syria Unlikely to go to Attend Peace Conference
Forward Congress Throws Covert Israeli Attack on Syria Out Into the Open
IAF dispatches jets in response to Syrian helicopter activity
'We'll help Syria in war'
Senior Hizbullah, PFLP members vow to stand by Damascus if Israel launches an offensive
Syrian Foreign Minister denies meeting Israeli counterpart
The Economist Lebanon Who's for president?
Lebanon stalemate Political deadlock recalls country's violent polling history
France and the Syrian Responses
Randa Takieddine - Is it acceptable for Lebanon’s MPs to live in hiding because they are exposed to assassination? Will the diplomacy of murder continue to challenge the free world which wants Lebanon independent and sovereign despite all the pressure and advice?
Danger still stalks the Hariri tribunalChibli Mallat Friday, September 28, 2007
Unless the new president of Lebanon is fully committed to the mixed Lebanese-international tribunal to punish those involved in the assassination of the former prime minister, Rafik Hariri, creation of the tribunal will be further delayed, if not effectively stopped. The experience of United Nations-established tribunals, all five of them, underlines a simple fact:
Washington Institute Rice's Obstacles on the Road to an Israeli-Palestinian Breakthrough - David Makovsky
Israel's limited options in Gaza
BBC Israeli strike hits 'rocket crew'
An Israeli air strike in Gaza kills two Palestinian militants, bringing the death toll in the territory to at least 11.
New light cast on Bush’s Iraq plans A leaked transcript of talks between President George W. Bush and José Maria Aznar, former Spanish prime minister, has cast fresh light on the diplomatic wrangling that preceded the Iraq war
Reidar Visser The US Senate Votes to Partition Iraq. Softly
Take Tehran next Al-Ahram Weekly
The Wrong Way to Pressure Iran Karim Sadjadpour Labeling Iran's Islamic Revolutionary Guard Corps as a terrorist organization would be a serious mistake
Friday, September 28, 2007
Thursday, September 27, 2007
BULLETIN No. 201
A Diplomatic Road to Damascus: The Benefits of U.S. Engagement with Syria Independent Institute
What Israel Really Gained by Bombing Syria
By Dennis Ross
Sometimes in international relations it is good to preserve mystery. The irony is that often when an action has been taken but not admitted, everyone seems to know anyway. That certainly seems to be...
Syria's Strategic Weapons Programs Michael Eisenstadt
The September 6 Israeli airstrike against Syrian weapons facilities raises broader questions about the status of Syria's strategic weapons programs, which would likely play a crucial role in any future confrontation with Israel.
Losing Traction against Syria The September 6 Israeli bombing of a presumed North Korean-supplied nuclear weapons facility in Syria highlights the ongoing policy challenge posed by Damascus.
Did N. Korea Give Syria Nuclear Aid? By: Donald Kirk The Christian Science MonitorThe US faces a dilemma going into the next round of six-nation talks on North Korea's nuclear weapons: how firmly to press North Korea for details of proliferation of its nuclear technology to foreign clients. Ahead of the Thursday meeting in Beijing, the issue has assumed critical importance with revelations of an Israeli raid early this month on a Syrian base where North Koreans were suspected of imparting not only know-how but also materiel needed for Syria to develop nuclear warheads.
The Islamic Brotherhood Had Always Been Banned in Syria under Hafez El AssadA Reconciliation in Damascus? By Samir Al-Taqi US Intel: Israeli Air Strike on Syria Did Not Hit Nuclear Facility
Arabs Want Syria to Take Part in Peace Talks but in "Separate Room" - Paper
"Syrian Nuclear Science Bibliography: Open Literature Citations," September 2007
Israel, Syria and the Glaring SecretStratfor By George Friedman
Syria willing to transfer disputed Shaba Farms to UN custody
Nuclear Ring May Have Aided SyriaBy Douglas Frantz, LA Times Staff Writer
Asia Times All power to the weak in Lebanon If the first round of Lebanon's presidential elections - postponed on Tuesday - is anything to go by, the country is in for a long haul in finding a replacement for Emile Lahoud. Powerful factions backed by powerful countries, notably Saudi Arabia, Syria and the United States, have strong likes and dislikes. A weak, malleable compromise choice looks the only way out. - Sami Moubayed
A majority that refuses to act like one Michael Young The two-month period to elect a new president has begun, and not surprisingly it started with a deal. On Tuesday, Parliament was called into session to find a successor to Emile Lahoud. Instead, the speaker, Nabih Berri, bought an extra month to haggle over a consensus candidate. That may be what many Lebanese want, but the result will not be stability.
Berri, Hariri lead new push toward consensus
US House votes to 'strongly back' Siniora Cabinet
Time Will Hizballah Attack UN Troops?
The Assassination of Antoine Ghanem and the Decisive Moment
Walid Shoucair - The assassination of Ghanem aims at preventing a change in a key Lebanese post. It is reminiscent of that of martyred Prime Minister Rafic Hariri in 2005. His murder was similarly aimed at preventing a shift in another key political institution.
U.S. Fears Hizbullah Attacks in Lebanon Middle East Newsline
Jerusalem Post Nine Palestinians reported dead as Gaza violence intensifies
BBC 'Eight die' in Israeli Gaza raids
At least eight Palestinians are killed in two separate Israeli raids in the Gaza Strip, Palestinian officials say.
The Rise of Islamists in the Near East: The EU, the US and Hamas (PDF; 228 KB)Source: Center for Security Studies
'Israel struck nuclear or missile site'Bolton says he "definitely hears" that N. Korea was involved with target of alleged IAF action.Israel and the Palestinians: Domestic Developments and Prospects for Talks
Washington Post Senate Endorses Plan to Divide Iraq: Action Shows Rare Bipartisan Consensus
U.S. Needs ‘Long-Term Presence’ in Iraq, Gates Says
Los Angeles Times Senate endorses policy to create a Balkans-style Iraq
Foreign Policy Seven Questions: Is the Surge Working in Iraq?
A Separate Peace By Leon HadarIraq will move forward when America leaves it behind.
Open Fire By Paul W. SchroederAmericans still don’t understand that the Iraq War didn’t go wrong. The war was wrong.
Asia Times The Iraq oil grab that went awry US officials have consistently dismissed the notion that the Iraq war was all about oil as too simple-minded for serious debate. Now former Federal Reserve chief Alan Greenspan has waded in, writing that "the Iraq war is largely about oil". The dreams of black gold have spawned a story of greed, mismanagement and incompetence of spectacular proportions. - Dilip Hiro
How to Build U.S.-Iran Relations By: Abbas Maleki and Kaveh L. Afrasiabi The Boston GlobeThe ongoing saga between Iran and the United States, more than a quarter of a century old, has all the marking of a potentially serious, even catastrophic, chapter in international relations.
Wall Street Journal Bush and Iran Tehran has been told it will pay a price for killing Americans, but it never has
UPI Analysis: EU to support Iran sanctions? The United States and France are pushing for EU sanctions against Iran if those fail to be agreed upon at the United Nations, but it remains unclear how many other powers in Europe would support such a plan.
Who's Afraid of Mahmoud Ahmadinejad? By: Jesse Walker Reason When Ahmadinejad spoke at Columbia University yesterday, he did not emerge with the "propaganda victory" that neocon pundit Bill Kristol assured us he would receive.
The World Can Live With a Nuclear Iran Martin van Creveld
Heritage Foundation Iran: Time for Sanctions of the Willing
New York Times Washington Sees an Opportunity on Iran
Senate Urges Bush to Declare Iran Guard a Terrorist Group
What Israel Really Gained by Bombing Syria
By Dennis Ross
Sometimes in international relations it is good to preserve mystery. The irony is that often when an action has been taken but not admitted, everyone seems to know anyway. That certainly seems to be...
Syria's Strategic Weapons Programs Michael Eisenstadt
The September 6 Israeli airstrike against Syrian weapons facilities raises broader questions about the status of Syria's strategic weapons programs, which would likely play a crucial role in any future confrontation with Israel.
Losing Traction against Syria The September 6 Israeli bombing of a presumed North Korean-supplied nuclear weapons facility in Syria highlights the ongoing policy challenge posed by Damascus.
Did N. Korea Give Syria Nuclear Aid? By: Donald Kirk The Christian Science MonitorThe US faces a dilemma going into the next round of six-nation talks on North Korea's nuclear weapons: how firmly to press North Korea for details of proliferation of its nuclear technology to foreign clients. Ahead of the Thursday meeting in Beijing, the issue has assumed critical importance with revelations of an Israeli raid early this month on a Syrian base where North Koreans were suspected of imparting not only know-how but also materiel needed for Syria to develop nuclear warheads.
The Islamic Brotherhood Had Always Been Banned in Syria under Hafez El AssadA Reconciliation in Damascus? By Samir Al-Taqi US Intel: Israeli Air Strike on Syria Did Not Hit Nuclear Facility
Arabs Want Syria to Take Part in Peace Talks but in "Separate Room" - Paper
"Syrian Nuclear Science Bibliography: Open Literature Citations," September 2007
Israel, Syria and the Glaring SecretStratfor By George Friedman
Syria willing to transfer disputed Shaba Farms to UN custody
Nuclear Ring May Have Aided SyriaBy Douglas Frantz, LA Times Staff Writer
Asia Times All power to the weak in Lebanon If the first round of Lebanon's presidential elections - postponed on Tuesday - is anything to go by, the country is in for a long haul in finding a replacement for Emile Lahoud. Powerful factions backed by powerful countries, notably Saudi Arabia, Syria and the United States, have strong likes and dislikes. A weak, malleable compromise choice looks the only way out. - Sami Moubayed
A majority that refuses to act like one Michael Young The two-month period to elect a new president has begun, and not surprisingly it started with a deal. On Tuesday, Parliament was called into session to find a successor to Emile Lahoud. Instead, the speaker, Nabih Berri, bought an extra month to haggle over a consensus candidate. That may be what many Lebanese want, but the result will not be stability.
Berri, Hariri lead new push toward consensus
US House votes to 'strongly back' Siniora Cabinet
Time Will Hizballah Attack UN Troops?
The Assassination of Antoine Ghanem and the Decisive Moment
Walid Shoucair - The assassination of Ghanem aims at preventing a change in a key Lebanese post. It is reminiscent of that of martyred Prime Minister Rafic Hariri in 2005. His murder was similarly aimed at preventing a shift in another key political institution.
U.S. Fears Hizbullah Attacks in Lebanon Middle East Newsline
Jerusalem Post Nine Palestinians reported dead as Gaza violence intensifies
BBC 'Eight die' in Israeli Gaza raids
At least eight Palestinians are killed in two separate Israeli raids in the Gaza Strip, Palestinian officials say.
The Rise of Islamists in the Near East: The EU, the US and Hamas (PDF; 228 KB)Source: Center for Security Studies
'Israel struck nuclear or missile site'Bolton says he "definitely hears" that N. Korea was involved with target of alleged IAF action.Israel and the Palestinians: Domestic Developments and Prospects for Talks
Washington Post Senate Endorses Plan to Divide Iraq: Action Shows Rare Bipartisan Consensus
U.S. Needs ‘Long-Term Presence’ in Iraq, Gates Says
Los Angeles Times Senate endorses policy to create a Balkans-style Iraq
Foreign Policy Seven Questions: Is the Surge Working in Iraq?
A Separate Peace By Leon HadarIraq will move forward when America leaves it behind.
Open Fire By Paul W. SchroederAmericans still don’t understand that the Iraq War didn’t go wrong. The war was wrong.
Asia Times The Iraq oil grab that went awry US officials have consistently dismissed the notion that the Iraq war was all about oil as too simple-minded for serious debate. Now former Federal Reserve chief Alan Greenspan has waded in, writing that "the Iraq war is largely about oil". The dreams of black gold have spawned a story of greed, mismanagement and incompetence of spectacular proportions. - Dilip Hiro
How to Build U.S.-Iran Relations By: Abbas Maleki and Kaveh L. Afrasiabi The Boston GlobeThe ongoing saga between Iran and the United States, more than a quarter of a century old, has all the marking of a potentially serious, even catastrophic, chapter in international relations.
Wall Street Journal Bush and Iran Tehran has been told it will pay a price for killing Americans, but it never has
UPI Analysis: EU to support Iran sanctions? The United States and France are pushing for EU sanctions against Iran if those fail to be agreed upon at the United Nations, but it remains unclear how many other powers in Europe would support such a plan.
Who's Afraid of Mahmoud Ahmadinejad? By: Jesse Walker Reason When Ahmadinejad spoke at Columbia University yesterday, he did not emerge with the "propaganda victory" that neocon pundit Bill Kristol assured us he would receive.
The World Can Live With a Nuclear Iran Martin van Creveld
Heritage Foundation Iran: Time for Sanctions of the Willing
New York Times Washington Sees an Opportunity on Iran
Senate Urges Bush to Declare Iran Guard a Terrorist Group
Monday, September 24, 2007
İsrail – Suriye Gerginliği ve Türkiye
Oytun Orhan*
Orta Doğu, Eylül ayı içinde bir kez daha çatışma haberleri ve savaş senaryolarıyla gündeme gelmiştir. Suriye Haber Ajansı’nın “İsrail uçaklarının Suriye hava sahasını ihlal ederek bazı hedefleri vurduğu” ve Suriye ordu sözcüsünün, “düşman İsrail hükümetini bu açıkça saldırgan davranışına karşı uyarıyoruz” şeklindeki açıklamalarıyla bölgesel savaşa mı gidiliyor korkusu yaşanmıştır. Olay bir taraftan sıradan bir gelişme olarak görülebilir. Zira İsrail neredeyse her sene Suriye hava sahasını ihlal etmekte, Devlet Başkanı’nın sarayı üzerinde uçak uçurmakta ve hatta bazı bölgeleri bombalamaktadır. Ancak son gelişme mevcut koşullar ve zamanlama açısından düşünüldüğünde farklı olasılıklar akla getirmektedir. İran’a askeri saldırı, nükleer tesislerin vurulması, Suriye’nin İran’dan koparılması gibi senaryolar ışığında son olay “sıradan bir Suriye hava sahası ihlali” ötesinde anlamlar taşıyabilir.
Olay ilk başta Türkiye’yi dolaylı olarak ilgilendiriyor şeklinde düşünülmüştür. Ancak yeni haberler ve Suriyeli yetkililerin açıklamaları ile Türkiye kendini birden olayların ortasında bulmuştur. İlk olarak Suriye ordu sözcüsünün “İsrail uçaklarının Suriye hava sahasına kuzeyden girdiğini” söylemesi uçakların nereden havalandığı ve hangi rotayı izleyerek Suriye hava sahasına girdiği sorularını beraberinde getirmiştir. Ardından İsrail uçaklarına ait olduğu anlaşılan yakıt tanklarının Türkiye sınırları içinde bulunması Türkiye’yi tartışmaların merkezine taşımıştır.
Konu, hem bölgenin geleceği hem de Türk dış politikasının önümüzdeki dönemde yaşayabileceği zorluklar konusunda önemli işaretler taşımaktadır. Bu nedenle olay bölgesel savaş gibi ağır bir sonuca yol açmasa bile detaylı olarak incelenmeyi hak etmektedir. Çalışmada temel olarak iki soruya yanıt aranacaktır. Birincisi İsrail bu ihlal ile ne amaçlamaktadır. Sadece istihbarat amaçlı bir girişim miydi yoksa bunun ötesinde Suriye’ye, İran’a ve hatta Türkiye’ye bir mesaj mı verilmek istenmiştir. Çalışmada olayla ilgili tüm iddialar belli bir sınıflandırma içinde verilmeye çalışılacaktır. Yanıtı aranacak ikinci soru, olayın Türkiye için ne anlam ifade ettiği ve nasıl sonuçlar doğurabileceğidir. Bu sorular çerçevesinde ilk olarak konuya giriş amaçlı İsrail-Suriye sorunu ve son krize giden süreç kısaca ele alınacaktır. Sonraki iki bölümde yukarıda sıralanan sorulara yanıt aranacaktır.
İsrail – Suriye Sorunu ve Son Krize Giden Süreç
İsrail ve Suriye kuruluşlarından bu yana birçok kez savaşmışlardır. İki ülke, 1948 Arap-İsrail, 1967 Altı Gün, 1973 Yom Kippur ve 1982 Lübnan Savaşı’nda[i] direk olarak karşı karşıya gelmiştir. Bunun dışında birçok kez dolaylı şekilde çatışan iki ülke arasındaki savaş hali resmen devam etmektedir. Her iki ülke güvenlik algılamalarında birbirlerini en başta gelen tehdit unsurlarından biri olarak görmektedir. Özellikle Suriye dış politika oluşumunda İsrail tehdidinin önemi çok büyüktür. Suriye’nin bölgedeki aktörlerle ilişkisi nerdeyse İsrail’e karşı yürütülen mücadele ekseninde şekillenmektedir. Suriye bölgedeki tüm İsrail karşıtı unsurlarla yakın ilişki içindedir. İran, HAMAS, İslami Cihat, Hizbullah ile ilişkiler bu çerçevede düşünülebilir. Yine Lübnan, diğer bazı faktörler ile birlikte (tarihi, ekonomik…), İsrail’e karşı yürütülen mücadele açısından büyük önem taşımaktadır. Lübnan’ı kendi güvenliği için bir ön savunma hattı olarak düşünmekte ve bu ülkedeki etkinliğini korumak istemektedir.
İsrail için bölgede en önemli tehdit İran olmakla birlikte Suriye de hem bu ülkeyle hem de diğer tüm İsrail karşıtı aktörlerle ilişkisi nedeniyle ciddi tehdit unsurudur. Bunların yanında iki ülke arasındaki düşmanlığın temelinde, 1967 Altı Gün savaşında İsrail tarafından işgal ve 1981 yılında ilhak edilen stratejik öneme sahip Golan Tepeleri sorunu yatmaktadır. Stratejik konumu ve su kaynakları nedeniyle büyük önem taşıyan bölgenin geri alınması Suriye için ulusal bir meseledir. İsrail askeri ve diplomatik üstünlüğü sayesinde uzun yıllardır buradaki varlığını sürdürmüş, Gazze ve Batı Şeria’da olduğu gibi Yahudi yerleşimciler yerleştirerek varlığını her geçen yıl pekiştirmeye çalışmıştır.
Golan Tepeleri sorununu çözmeye yönelik olarak 1991 Madrid Konferansı ve 2000 yılında bazı girişimler olduysa da sonuçsuz kalmıştır. İsrail-Suriye sınırı ve Golan Tepeleri’nde 1973 yılından bu yana herhangi bir çatışma çıkmamış iki ülke doğrudan karşı karşıya gelmemiştir. Ancak soğuk savaş bütün şiddetiyle devam etmektedir.
İsrail savaş uçaklarının Suriye hava sahasını ihlali bu gergin sürecin parçası olarak görülebilir. Bu ilk ihlal değildir. Hatta çok daha ileri gidilen girişimler olmuştur. 2004 yılında İsrail’de gerçekleşen ve İslami Cihat’ın üstlendiği terör saldırısından Suriye’yi sorumlu tutan İsrail Şam’ın 20-30 kilometre kuzeyinde bir bölgeyi, İslami Cihat’a ait bir kamp iddiasıyla bombalamıştır. Yine 2006 yılı içinde Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın içinde olduğu bir sırada Başkanlık Sarayı’nın üzerinden İsrail uçakları uçurulmuştur.
Sıralanan örnekler nedeniyle son hava sahası ihlaline fazla önem yüklenmeyebilir ve daha öncekilerde olduğu gibi Suriye’nin “cılız” tepkileriyle sorunun biteceği düşünülebilir. Ancak son olayı öncekilerden farklı kılan özellikler bulunmaktadır. Her şeyden önce İsrail’in bu ihlal ile amacı tam olarak anlaşılamamıştır. Önceki saldırılarda hedef daha açıkken, İsrail tarafının sessizliği amacın anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Yapılan tartışmalar daha çok spekülasyonlara dayanmaktadır. Farklı kılan ikinci faktör ise zamanlamadır. ABD’nin İran’a yönelik bir askeri saldırı olasılığı tartışılmaktadır. Suriye’nin böyle bir durumda alacağı tavır çok önemli olacaktır. Bunun yanında geçen yaz gerçekleşen II. Lübnan Savaşı’ndan bu yana Suriye ile İsrail arasında savaş çıkabileceğine yönelik iddialar yoğun olarak gündemdedir.[ii] Bütün bunlar son hava sahası ihlalini anlamlı kılmaktadır. Bundan sonraki bölümde İsrail’in ihlali, mevcut ortam bağlamında değerlendirilmeye çalışılacaktır. Diğer bazı veriler ışığında İsrail’in amaç(lar)ı ve olası sonuçlarının neler olabileceği tespit edilmeye çalışılacaktır.
İsrail-Suriye Krizi: Hedefler, Sonuçlar
Uluslararası basında çıkan iddialar ve yapılan tartışmalar ışığında bir sınıflandırma yapılacak olunursa, İsrail’in 6 Eylül tarihinde Suriye hava sahasını ihlali operasyonel ve siyasi olmak üzere iki boyutlu bir girişim olarak düşünülebilir.
1) Operasyonel Boyut:
Geçen yaz gerçekleşen II. Lübnan Savaşı’nın ardından Suriye’nin, Hizbullah’ın başarısını esas alan (direniş) yeni bir yaklaşım geliştirdiği, kendine güveninin arttığı ve İsrail’e karşı denge oluşturma çerçevesinde hızlı bir şekilde silahlandığı bilinmektedir. Bu bilgiler ışığında İsrail’in ihlali operasyonel boyutta dört farklı amaç taşıyabilir:
Operasyonel boyutta akla gelen ilk olasılık bir istihbarat edinme girişimidir. İstihbarat konusu ise son aylarda Suriye’nin Kuzey Kore ile nükleer alanda işbirliği yürüttüğü yönündeki iddialar olabilir. ABD yönetimi Suriye’nin “nükleer izleme” listesinde olduğunu ifade etmektedir. ABD basınında çıkan haberlere göre İsrail’in elinde Suriye’nin Kuzey Kore ile nükleer işbirliği yaptığına ilişkin uydu fotoğrafları bulunmakta, dolayısıyla İsrail Suriye’nin nükleer tesisler kurduğuna inanmaktadır.[iii] ABD Dışişleri Bakanı Condolezza Rice da ülkesinin kaygılarını en üst düzeyde dile getirmektedir.[iv] Muhtemelen İsrail ve ABD, Suriye’nin nükleer çabalarından kuşku duymakta ancak kesin bilgiye sahip olamamaktadır. İsrail, Suriye’nin muhtemel çabaları konusunda bilgi edinmek amacıyla ihlali gerçekleştirmiş olabilir.
Suriye hakkında bir başka iddia Rus yapımı füze sistemlerinin Suriye’ye yerleştirildiği yönündedir. Bu sistemler İran tarafından da kullanılmaktadır. Füzelerin Suriye’ye İran finansmanı ile yerleştirildiği belirtilmektedir. İsrail ihlal ile, bu silahların varlığı, boyutu, caydırıcı kapasitesi ve yerlerini öğrenmek istemiş olabilir. Olayı anlamlı kılan ise İran’daki nükleer tesisleri savunmak amacıyla aynı sistemlerin kullanılıyor olmasıdır. Böylece sadece Suriye’nin değil, daha önemlisi İran’ın savunma kapasitesi test edilmiş olabilir. Yukarıda ifade edildiği üzere olayın İran’a askeri saldırı senaryolarının konuşulduğu bir ortamda gerçekleşmiş olması anlamlıdır.
İsrail, Lübnan’da Hizbullah’a silah aktarımına engel olmak konusunda yoğun çaba sarf etmektedir. Lübnan’da konuşlu Birleşmiş Milletler Barış Gücü’nün görevlerinden biri herhangi bir örgüte silah aktarımına engel olmaktır. Lübnan ulusal ordusu dışında tüm silahlı grupların (özellikle Hizbullah kast ediliyor) silahsızlandırılması yönünde BM kararı (1701 Nolu karar) bulunmaktadır. Ancak en azından İsrail algılamasına göre İran’ın gönderdiği silahlar geçen yıl boyunca Suriye aracılığıyla Hizbullah’a akmaya devam etmiştir. Bir olasılık İsrail bu silah akışı konusunda bilgi edinmek ya da bilgisi varsa engellemek amacıyla operasyonu düzenlemiş olabilir. Bir ihtimal de silah akışı konusunda kanıt toplayarak ve uluslararası kamuoyuna sunarak İran ve Suriye’yi zor bir konuma sokmak istemiş olabilir.
Operasyonel boyutta akla gelen son olasılık, istihbaratın ötesinde İsrail’in uygun ortam oluşması durumunda sınırlı bir saldırı amacı taşımasıdır. Askeri hedef yukarıda sıralanan unsurlar olabilir. Suriyeli yetkililer, karşı ateş açmaları sonucunda İsrail uçaklarının bombalarını bırakarak kaçmak zorunda kaldıklarını açıklamıştır. Uçakların füze taşıyor olması eylemin saldırı amacı taşıdığı düşüncesini güçlendirmektedir. Bu doğrultuda en ciddi iddia 17 Eylül tarihli İngiliz Guardian gazetesinde yayımlanmıştır. Buna göre, sekiz İsrail F-15 uçağı 6 Eylül'de Suriye hava sahasına girmiş ve Fırat Nehri üzerindeki nükleer araştırma merkezini tamamen ortadan kaldırmıştır.[v] Buna karşılık, Suriye’nin Washington Büyükelçisi, İsrail uçaklarının Suriye’de Kuzey Kore ile işbirliği halinde yapılan nükleer tesisi vurduğuna yönelik haberleri yalanlamıştır.
2) Siyasi Boyut:
Siyasi açıdan baktığımızda olay İsrail’in bazı ülkelere mesaj ve gözdağı verme girişimi olarak düşünülebilir. Hatta İsrail ile birlikte ABD’nin de bu mesajı dolaylı yoldan verdiği söylenebilir. Hedefte olan ülkeler muhtemelen Suriye, İran, Rusya ve Kuzey Kore’dir.
Suriye II. Lübnan Savaşı’nın ardından Hizbullah’ın askeri başarısını esas alan yeni bir askeri yapılanma içindedir. Bu hem Suriyeli yetkililer hem de İsrail tarafından geçen yıl içinde dile getirilmiştir. Suriye savaştan psikolojik olarak daha güçlü çıkmış, İsrail karşısında kendine olan güveni artmıştır. İsrail’in yenilmezlik mitinin yıkıldığını düşünen Suriye bu ortamı kendi lehine çevirme çabası içinde İsrail’i Golan’da sıkıştırmaya başlamıştır. Yerel direniş örgütü olarak “Golan Kurtuluş Cephesi” gibi yapılanmalar bu süreçte oluşturulmuştur. Suriye İsrail’i “ya barış masasına oturursun ya da Golan’da çatışırız” ikilemine sokmak istemektedir. Suriye’nin gerçekten İsrail ile silahlı bir çatışmaya girmeyi düşünmesi çok zayıf bir ihtimaldir. Amaç barışa zorlamaktır. Zaten bir yandan sertlik mesajları verilirken diğer yandan da Beşar Esad tarafından barış masasına oturulması çağrıları da devam etmektedir. İşte İsrail bu ortamda Suriye’ye zayıflığını hissettirmek, yanlış bir algılama içinde olduğu ve hala güçlü olduğu mesajını vermek istemiş olabilir.
Mesaj verdiğini düşünebileceğimiz ikinci ülke İran’dır. Bu hem İsrail’in hem de ABD’nin ortak mesajı olarak düşünülebilir. İran ile Suriye arasında yakın zamanda savunma işbirliği anlaşması imzalanmış, bununla herhangi bir tarafa saldırı durumunda bunun diğer ülkeye de yapılmış sayılacağı ve yardım edileceği belirtilmiştir. Ancak son olayda görüldüğü üzere Suriye egemenliğinin İsrail tarafından ihlaline İran fazla bir tepki verememiştir. İsrail, Suriye’ye kendisini İran’ın koruyamayacağını göstermektedir.
İsrail bu girişimle İran ve Suriye’ye savunmasız, saldırıya açık olduklarını göstermiştir. ABDli bazı yetkililerin açıklamalarına göre İsrail’in hedefi İran tarafından finanse edilen Rus yapımı savunma sistemleridir.[vi] Suriye ile aynı savunma sistemlerini kullanan İran, İsrail uçaklarının Suriye savunma sistemini rahatça aşmalarını muhtemelen kaygıyla takip etmişlerdir. İran ve Suriye’ye gerekli olduğu zaman içeri girebileceği ve vurabileceği mesajını vermiştir. Hatta bazı yorumlarda, Suriye'ye yönelik baskın, İran’ın nükleer tesisleri için yapılacak operasyonun “provası” olarak tanımlamıştır.[vii]
Rusya’nın son yıllarda Orta Doğu’ya dönüş çabaları bilinmektedir. Bu çabanın en önemli ayağını Suriye oluşturmaktadır. İran ve Suriye’ye silah satışları ve daha önemlisi Rus yetkililerinin Suriye’nin Tartus kentinde kalıcı bir deniz üssü kurmayı planladığına ilişkin açıklamaları, bu geri dönüşün en önemli işaretidir. İsrail (ve tabi ki ABD) çabalardan duyduğu rahatsızlığı operasyon vasıtasıyla gösterme ve gözdağı verme amacı taşıyor olabilir. Aynı rahatsızlık Suriye ile nükleer işbirliği yaptığını düşündükleri Kuzey Kore’ye de yöneliktir. İsrail ihlalinin hemen ardından bu ülkeyle nükleer işbirliği haberlerinin ve açıklamalarının gelmesi, şüphelendiklerini ve eğer doğruysa son vermelerini istedikleri yönünde algılanabilir. İsrail’in eylemine karşılık İran ve Kuzey Kore’nin Suriye ile dayanışma mesajları yollaması, Rusya’nın kınaması İsrail’in eyleminin bu ülkeler tarafından üstlerine alındıklarının göstergesidir.
Operasyonla bu hedeflerden biri ya da hepsi amaçlanmış olabilir. En basitinden istihbarat amaçlı bir operasyon olsa bile sıralanan sonuçların doğması muhtemeldir.
Suriye de İsrail’in son ihlaline karşılık vermek isteğinde olabilir. Ancak daha önceki tecrübelerin gösterdiği gibi İsrail ile askeri bir çatışmayı göze almayacaktır. Fakat geçen yıldan bu yana kendi lehine olduğunu düşündüğü psikolojik ortamın devamı için İsrail’e dolaylı yanıtlar vermeye çalışabilir. Suriye Enformasyon Bakanının “Suriye’nin İsrail’in ihlaline yanıt vermek için bir yol bulacağı” yönündeki açıklaması bunun işareti olarak düşünülebilir. Bu dolaylı yanıt olasılıkları şunlar olabilir:
İsrail’i Lübnan üzerinden sıkıştırabilir. Hizbullah aracılığıyla İsrail-Lübnan sınırında gerginlik yaratabilir.
HAMAS, İslami Cihat gibi üzerinde etkin olduğu Filistinli örgütler İsrail içinde saldırılar düzenleyebilir.
Golan Tepeleri’nde gerginliği artırabilir. Geçen yıl içinde adı duyulmaya başlanan “Golan Kurtuluş Ordusu” gibi yerel örgütler aracılığıyla Golan’da “direniş”i esas alan yeni bir cephe açabilir. Böylece İsrail’i barış masasına oturmaya zorlayabilir.
İsrail-Suriye Gerginliği ve Türkiye
Olay ilk bakışta Türkiye’yi dolaylı olarak ilgilendiriyor gibi gözükse de kısa süre içinde Türkiye kendini olayların merkezinde bulmuştur. İsrail uçaklarının Türk hava sahasını da ihlal ettiğinin anlaşılması ilk aşamada Türkiye-İsrail arasında bir gerginliğe neden olmuş Türk Dışişleri İsrail’den konuyla ilgili açıklama istemiştir. Diğer taraftan olay Türkiye-Suriye ilişkileri açısından da risk taşımaktadır. Çünkü İsrail uçaklarının hangi rotayı izleyerek Suriye’ye girdiği anlaşılamamıştır. İlk olasılık Akdeniz’den geçerek Türkiye-Suriye sınırı boyunca uçması ve sonra kaçış sırasında yine Türk hava sahasına girmeleridir. İkinci olasılık Türkiye-Suriye ilişkileri açısından çok daha sıkıntılı bir durum ortaya çıkarmaktadır. Türk-İsrail savunma işbirliği anlaşmasına göre İsrail uçakları Konya’da Türk hava sahasını eğitim amaçlı kullanabilmektedir. İsrail uçaklarının Türkiye’den kalktıktan sonra Suriye’ye geçme olasılığı Türkiye’yi son derece zorda bırakacak bir durumdur. Ancak bu olasılık Türkiye tarafından kabul edilmemiştir.
Olayın hemen ardından Suriye Dışişleri Bakanı Velit Muallim Ankara’yı ziyaret etmiştir. Burada İsrail’i sert şekilde eleştiren bakan Türkiye’den destek aramıştır. Son yıllarda gelişen ilişkiler ve İsrail’in Türk egemenlik sahasını ihlali gibi haklı gerekçeler sayesinde, Türkiye’den beklediği desteği bulmuştur.
İsrail uçaklarının Suriye hava sahasını ihlali, Türkiye açısından daha çok risk ancak diğer taraftan fırsatlar da barındırmaktadır.
Riskler:
- İlk aşamada Türkiye ve Suriye işbirliği içinde gözükse bile iki ülke ilişkilerinin geleceği açısından önemli riskler ortaya çıkabilir. Her şeyden önce Suriye tarafında bir tedirginlik, güven bunalımı yarattığı kesindir. Suriye’nin yıllardır Türkiye ile iyi ilişkiler içinde olmasının en önemli nedenlerinden biri İsrail ve ABD baskısı ve olası askeri müdahalesi karşısında Türkiye’nin desteğini alabilmek, kendisine karşı Türk topraklarının kullanılmasını engellemektir. Türkiye de böyle bir şeye kesinlikle izin vermeyecektir. Ancak yine de Suriye tarafında bir güvensizliğin oluşması muhtemeldir. Suriye Dışişleri Bakanı Muallim’in Ankara’da “biz Suriye olarak Türkiye'nin kendi topraklarını Suriye'ye karşı kullandırmayacağından eminiz, inanmak istemiyoruz” şeklindeki ifadesi bir taraftan Türkiye’ye duyulan güveni gösterirken diğer taraftan da yumuşak biçimde ileriye dönük kaygıların, yaşanan güven bunalımının işareti olarak görülebilir. Olayla ilgili belki en saçma ancak tehlikeli iddia bir Kuveyt gazetesinde yayımlanmıştır.[viii] Buna göre Türkiye, hükümetin onayı alınmadan, İsrail’e askeri hedefler konusunda istihbarat vermiştir. Bu haberlerin doğruluk derecesi ortada olsa da bir güven bunalımı yaratması açısından tehlikeli olabilirler.
Bu tür bir olayın tekrarı Türkiye-Suriye ilişkilerini daha derin biçimde yaralayabilir. Türkiye kendi tasarrufu dışında gelişen bu tür olaylara karşı kesin, net tavrını ortaya koymalı ve kendi topraklarının bir daha kullanımının engellenmesi yönünde açık iradesini ortaya koymalıdır. Bu sürecin devamı Türkiye-İsrail arasındaki güvenlik işbirliği anlaşmasının geleceğini sorgulayan bir dönemi başlatabilir.
- Yukarıda ifade edildiği üzere İsrail’in operasyonu İran’ı da kapsayan anlamlar taşımaktadır. Dolayısıyla Suriye için sıralanan kaygıların aynısı İran için de geçerlidir. Hatta İran’a yönelik askeri müdahale olasılığı daha yoğun olarak tartışılmakta, Suriye hava sahası ihlali bunun “provası” olarak görülmektedir. Dolayısıyla bu tür olayların devamı Türkiye-İran ilişkilerini de zorlayabilir.
- Türk dış politikasını önümüzdeki dönemde bekleyen en büyük zorluklardan biri ABD’nin İran ve Suriye’ye uyguladığı politikalar konusunda alacağı tavır olacaktır. Türkiye’nin İran’ın nükleer faaliyetleri konusundaki tavrı, İran veya Suriye’ye askeri bir müdahale durumunda alacağı kararlar Türkiye’yi ikilemlere sürükleyebilir. Türkiye bu zor süreçte çok dikkatli davranmaya çalışmaktadır. Ancak son olay göstermiştir ki Türkiye kendi iradesi dışında olayların içine sürüklenebilir ve taraf olma zorunda bırakılabilir. Türkiye tercihi dışında seçime zorlanabilir.
Fırsat:
- Olayın Türkiye açısından doğurduğu en olumlu gelişme Türkiye’nin öneminin net bir şekilde ortaya çıkmasıdır. Olay İran ve Suriye ile ilişkilerimizin geleceği açısından riskler barındırsa da kısa vadede bu iki ülkeyi daha çok Türkiye’ye itecektir. Türkiye’nin alacağı tavrın önemi net olarak gözükmüştür.
- İsrail uçaklarının Suriye’ye girişinin ortaya çıkardığı en net gerçeklerden biri de Suriye’nin sadece uluslararası alanda değil bölgede de izole konumda olduğudur. Suriye, Arap kamuoyunun İsrail’in ihlaline verdiği cılız tepki nedeniyle hayal kırıklığı içindedir.[ix] Bu tepkisizlik, yarattığı hayal kırıklığının ötesinde Suriye’nin Arap Dünyasından soyutlandığını göstermektedir. Bu da Suriye’ye çıkış sağlaması açısından Türkiye’nin önemini artıracak bir faktördür. Suriye’nin izole konumu onu daha çok Türkiye’ye itmektedir. Suriye hiçbir Arap ülkesinden alamadığı desteği Türkiye’den almıştır.
Görüldüğü üzere ilk bakışta Türkiye’yi çok yakından ilgilendiriyor gözükmese de önümüzdeki dönemde Türk dış politikasının yaşaması muhtemel zorluklar konusunda önemli ipuçları taşımaktadır. “Komşularla sıfır sorun” gibi açılımları sürdürme konusunda sıkıntılar ortaya çıkabilir ve Türkiye iradesi dışında belli taraflara çekilmek istenebilir.
İsrail’in hedefi konusunda kesin ifadeler kullanılamasa da son dönemde ortaya çıkan bilgiler ışığında ikinci bölümde sıralanan olasılıklar akla gelmektedir. Ancak belki hedefin kendisinden çok olayın sonuçları ve önümüzdeki döneme nasıl ışık tuttuğu önemlidir. Kendi başına bir bölgesel savaşa yol açmasa da yaşanacak çatışmanın işareti, provası ya da mesajı mıydı soruları akla gelmektedir. Çalışmada bu olasılıklar değerlendirilmiştir. Son olarak olayın Türkiye için ne anlam ifade ettiği ve nelere dikkat edilmesi gerektiği incelenmeye çalışılmıştır. Aynen bölge geleceği için olduğu gibi Türk dış politikasının geleceği, yaşanacak ikilemler konusunda dikkat edilmesi gereken noktalar olduğu görülmektedir.
Olay ilk başta Türkiye’yi dolaylı olarak ilgilendiriyor şeklinde düşünülmüştür. Ancak yeni haberler ve Suriyeli yetkililerin açıklamaları ile Türkiye kendini birden olayların ortasında bulmuştur. İlk olarak Suriye ordu sözcüsünün “İsrail uçaklarının Suriye hava sahasına kuzeyden girdiğini” söylemesi uçakların nereden havalandığı ve hangi rotayı izleyerek Suriye hava sahasına girdiği sorularını beraberinde getirmiştir. Ardından İsrail uçaklarına ait olduğu anlaşılan yakıt tanklarının Türkiye sınırları içinde bulunması Türkiye’yi tartışmaların merkezine taşımıştır.
Konu, hem bölgenin geleceği hem de Türk dış politikasının önümüzdeki dönemde yaşayabileceği zorluklar konusunda önemli işaretler taşımaktadır. Bu nedenle olay bölgesel savaş gibi ağır bir sonuca yol açmasa bile detaylı olarak incelenmeyi hak etmektedir. Çalışmada temel olarak iki soruya yanıt aranacaktır. Birincisi İsrail bu ihlal ile ne amaçlamaktadır. Sadece istihbarat amaçlı bir girişim miydi yoksa bunun ötesinde Suriye’ye, İran’a ve hatta Türkiye’ye bir mesaj mı verilmek istenmiştir. Çalışmada olayla ilgili tüm iddialar belli bir sınıflandırma içinde verilmeye çalışılacaktır. Yanıtı aranacak ikinci soru, olayın Türkiye için ne anlam ifade ettiği ve nasıl sonuçlar doğurabileceğidir. Bu sorular çerçevesinde ilk olarak konuya giriş amaçlı İsrail-Suriye sorunu ve son krize giden süreç kısaca ele alınacaktır. Sonraki iki bölümde yukarıda sıralanan sorulara yanıt aranacaktır.
İsrail – Suriye Sorunu ve Son Krize Giden Süreç
İsrail ve Suriye kuruluşlarından bu yana birçok kez savaşmışlardır. İki ülke, 1948 Arap-İsrail, 1967 Altı Gün, 1973 Yom Kippur ve 1982 Lübnan Savaşı’nda[i] direk olarak karşı karşıya gelmiştir. Bunun dışında birçok kez dolaylı şekilde çatışan iki ülke arasındaki savaş hali resmen devam etmektedir. Her iki ülke güvenlik algılamalarında birbirlerini en başta gelen tehdit unsurlarından biri olarak görmektedir. Özellikle Suriye dış politika oluşumunda İsrail tehdidinin önemi çok büyüktür. Suriye’nin bölgedeki aktörlerle ilişkisi nerdeyse İsrail’e karşı yürütülen mücadele ekseninde şekillenmektedir. Suriye bölgedeki tüm İsrail karşıtı unsurlarla yakın ilişki içindedir. İran, HAMAS, İslami Cihat, Hizbullah ile ilişkiler bu çerçevede düşünülebilir. Yine Lübnan, diğer bazı faktörler ile birlikte (tarihi, ekonomik…), İsrail’e karşı yürütülen mücadele açısından büyük önem taşımaktadır. Lübnan’ı kendi güvenliği için bir ön savunma hattı olarak düşünmekte ve bu ülkedeki etkinliğini korumak istemektedir.
İsrail için bölgede en önemli tehdit İran olmakla birlikte Suriye de hem bu ülkeyle hem de diğer tüm İsrail karşıtı aktörlerle ilişkisi nedeniyle ciddi tehdit unsurudur. Bunların yanında iki ülke arasındaki düşmanlığın temelinde, 1967 Altı Gün savaşında İsrail tarafından işgal ve 1981 yılında ilhak edilen stratejik öneme sahip Golan Tepeleri sorunu yatmaktadır. Stratejik konumu ve su kaynakları nedeniyle büyük önem taşıyan bölgenin geri alınması Suriye için ulusal bir meseledir. İsrail askeri ve diplomatik üstünlüğü sayesinde uzun yıllardır buradaki varlığını sürdürmüş, Gazze ve Batı Şeria’da olduğu gibi Yahudi yerleşimciler yerleştirerek varlığını her geçen yıl pekiştirmeye çalışmıştır.
Golan Tepeleri sorununu çözmeye yönelik olarak 1991 Madrid Konferansı ve 2000 yılında bazı girişimler olduysa da sonuçsuz kalmıştır. İsrail-Suriye sınırı ve Golan Tepeleri’nde 1973 yılından bu yana herhangi bir çatışma çıkmamış iki ülke doğrudan karşı karşıya gelmemiştir. Ancak soğuk savaş bütün şiddetiyle devam etmektedir.
İsrail savaş uçaklarının Suriye hava sahasını ihlali bu gergin sürecin parçası olarak görülebilir. Bu ilk ihlal değildir. Hatta çok daha ileri gidilen girişimler olmuştur. 2004 yılında İsrail’de gerçekleşen ve İslami Cihat’ın üstlendiği terör saldırısından Suriye’yi sorumlu tutan İsrail Şam’ın 20-30 kilometre kuzeyinde bir bölgeyi, İslami Cihat’a ait bir kamp iddiasıyla bombalamıştır. Yine 2006 yılı içinde Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın içinde olduğu bir sırada Başkanlık Sarayı’nın üzerinden İsrail uçakları uçurulmuştur.
Sıralanan örnekler nedeniyle son hava sahası ihlaline fazla önem yüklenmeyebilir ve daha öncekilerde olduğu gibi Suriye’nin “cılız” tepkileriyle sorunun biteceği düşünülebilir. Ancak son olayı öncekilerden farklı kılan özellikler bulunmaktadır. Her şeyden önce İsrail’in bu ihlal ile amacı tam olarak anlaşılamamıştır. Önceki saldırılarda hedef daha açıkken, İsrail tarafının sessizliği amacın anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Yapılan tartışmalar daha çok spekülasyonlara dayanmaktadır. Farklı kılan ikinci faktör ise zamanlamadır. ABD’nin İran’a yönelik bir askeri saldırı olasılığı tartışılmaktadır. Suriye’nin böyle bir durumda alacağı tavır çok önemli olacaktır. Bunun yanında geçen yaz gerçekleşen II. Lübnan Savaşı’ndan bu yana Suriye ile İsrail arasında savaş çıkabileceğine yönelik iddialar yoğun olarak gündemdedir.[ii] Bütün bunlar son hava sahası ihlalini anlamlı kılmaktadır. Bundan sonraki bölümde İsrail’in ihlali, mevcut ortam bağlamında değerlendirilmeye çalışılacaktır. Diğer bazı veriler ışığında İsrail’in amaç(lar)ı ve olası sonuçlarının neler olabileceği tespit edilmeye çalışılacaktır.
İsrail-Suriye Krizi: Hedefler, Sonuçlar
Uluslararası basında çıkan iddialar ve yapılan tartışmalar ışığında bir sınıflandırma yapılacak olunursa, İsrail’in 6 Eylül tarihinde Suriye hava sahasını ihlali operasyonel ve siyasi olmak üzere iki boyutlu bir girişim olarak düşünülebilir.
1) Operasyonel Boyut:
Geçen yaz gerçekleşen II. Lübnan Savaşı’nın ardından Suriye’nin, Hizbullah’ın başarısını esas alan (direniş) yeni bir yaklaşım geliştirdiği, kendine güveninin arttığı ve İsrail’e karşı denge oluşturma çerçevesinde hızlı bir şekilde silahlandığı bilinmektedir. Bu bilgiler ışığında İsrail’in ihlali operasyonel boyutta dört farklı amaç taşıyabilir:
Operasyonel boyutta akla gelen ilk olasılık bir istihbarat edinme girişimidir. İstihbarat konusu ise son aylarda Suriye’nin Kuzey Kore ile nükleer alanda işbirliği yürüttüğü yönündeki iddialar olabilir. ABD yönetimi Suriye’nin “nükleer izleme” listesinde olduğunu ifade etmektedir. ABD basınında çıkan haberlere göre İsrail’in elinde Suriye’nin Kuzey Kore ile nükleer işbirliği yaptığına ilişkin uydu fotoğrafları bulunmakta, dolayısıyla İsrail Suriye’nin nükleer tesisler kurduğuna inanmaktadır.[iii] ABD Dışişleri Bakanı Condolezza Rice da ülkesinin kaygılarını en üst düzeyde dile getirmektedir.[iv] Muhtemelen İsrail ve ABD, Suriye’nin nükleer çabalarından kuşku duymakta ancak kesin bilgiye sahip olamamaktadır. İsrail, Suriye’nin muhtemel çabaları konusunda bilgi edinmek amacıyla ihlali gerçekleştirmiş olabilir.
Suriye hakkında bir başka iddia Rus yapımı füze sistemlerinin Suriye’ye yerleştirildiği yönündedir. Bu sistemler İran tarafından da kullanılmaktadır. Füzelerin Suriye’ye İran finansmanı ile yerleştirildiği belirtilmektedir. İsrail ihlal ile, bu silahların varlığı, boyutu, caydırıcı kapasitesi ve yerlerini öğrenmek istemiş olabilir. Olayı anlamlı kılan ise İran’daki nükleer tesisleri savunmak amacıyla aynı sistemlerin kullanılıyor olmasıdır. Böylece sadece Suriye’nin değil, daha önemlisi İran’ın savunma kapasitesi test edilmiş olabilir. Yukarıda ifade edildiği üzere olayın İran’a askeri saldırı senaryolarının konuşulduğu bir ortamda gerçekleşmiş olması anlamlıdır.
İsrail, Lübnan’da Hizbullah’a silah aktarımına engel olmak konusunda yoğun çaba sarf etmektedir. Lübnan’da konuşlu Birleşmiş Milletler Barış Gücü’nün görevlerinden biri herhangi bir örgüte silah aktarımına engel olmaktır. Lübnan ulusal ordusu dışında tüm silahlı grupların (özellikle Hizbullah kast ediliyor) silahsızlandırılması yönünde BM kararı (1701 Nolu karar) bulunmaktadır. Ancak en azından İsrail algılamasına göre İran’ın gönderdiği silahlar geçen yıl boyunca Suriye aracılığıyla Hizbullah’a akmaya devam etmiştir. Bir olasılık İsrail bu silah akışı konusunda bilgi edinmek ya da bilgisi varsa engellemek amacıyla operasyonu düzenlemiş olabilir. Bir ihtimal de silah akışı konusunda kanıt toplayarak ve uluslararası kamuoyuna sunarak İran ve Suriye’yi zor bir konuma sokmak istemiş olabilir.
Operasyonel boyutta akla gelen son olasılık, istihbaratın ötesinde İsrail’in uygun ortam oluşması durumunda sınırlı bir saldırı amacı taşımasıdır. Askeri hedef yukarıda sıralanan unsurlar olabilir. Suriyeli yetkililer, karşı ateş açmaları sonucunda İsrail uçaklarının bombalarını bırakarak kaçmak zorunda kaldıklarını açıklamıştır. Uçakların füze taşıyor olması eylemin saldırı amacı taşıdığı düşüncesini güçlendirmektedir. Bu doğrultuda en ciddi iddia 17 Eylül tarihli İngiliz Guardian gazetesinde yayımlanmıştır. Buna göre, sekiz İsrail F-15 uçağı 6 Eylül'de Suriye hava sahasına girmiş ve Fırat Nehri üzerindeki nükleer araştırma merkezini tamamen ortadan kaldırmıştır.[v] Buna karşılık, Suriye’nin Washington Büyükelçisi, İsrail uçaklarının Suriye’de Kuzey Kore ile işbirliği halinde yapılan nükleer tesisi vurduğuna yönelik haberleri yalanlamıştır.
2) Siyasi Boyut:
Siyasi açıdan baktığımızda olay İsrail’in bazı ülkelere mesaj ve gözdağı verme girişimi olarak düşünülebilir. Hatta İsrail ile birlikte ABD’nin de bu mesajı dolaylı yoldan verdiği söylenebilir. Hedefte olan ülkeler muhtemelen Suriye, İran, Rusya ve Kuzey Kore’dir.
Suriye II. Lübnan Savaşı’nın ardından Hizbullah’ın askeri başarısını esas alan yeni bir askeri yapılanma içindedir. Bu hem Suriyeli yetkililer hem de İsrail tarafından geçen yıl içinde dile getirilmiştir. Suriye savaştan psikolojik olarak daha güçlü çıkmış, İsrail karşısında kendine olan güveni artmıştır. İsrail’in yenilmezlik mitinin yıkıldığını düşünen Suriye bu ortamı kendi lehine çevirme çabası içinde İsrail’i Golan’da sıkıştırmaya başlamıştır. Yerel direniş örgütü olarak “Golan Kurtuluş Cephesi” gibi yapılanmalar bu süreçte oluşturulmuştur. Suriye İsrail’i “ya barış masasına oturursun ya da Golan’da çatışırız” ikilemine sokmak istemektedir. Suriye’nin gerçekten İsrail ile silahlı bir çatışmaya girmeyi düşünmesi çok zayıf bir ihtimaldir. Amaç barışa zorlamaktır. Zaten bir yandan sertlik mesajları verilirken diğer yandan da Beşar Esad tarafından barış masasına oturulması çağrıları da devam etmektedir. İşte İsrail bu ortamda Suriye’ye zayıflığını hissettirmek, yanlış bir algılama içinde olduğu ve hala güçlü olduğu mesajını vermek istemiş olabilir.
Mesaj verdiğini düşünebileceğimiz ikinci ülke İran’dır. Bu hem İsrail’in hem de ABD’nin ortak mesajı olarak düşünülebilir. İran ile Suriye arasında yakın zamanda savunma işbirliği anlaşması imzalanmış, bununla herhangi bir tarafa saldırı durumunda bunun diğer ülkeye de yapılmış sayılacağı ve yardım edileceği belirtilmiştir. Ancak son olayda görüldüğü üzere Suriye egemenliğinin İsrail tarafından ihlaline İran fazla bir tepki verememiştir. İsrail, Suriye’ye kendisini İran’ın koruyamayacağını göstermektedir.
İsrail bu girişimle İran ve Suriye’ye savunmasız, saldırıya açık olduklarını göstermiştir. ABDli bazı yetkililerin açıklamalarına göre İsrail’in hedefi İran tarafından finanse edilen Rus yapımı savunma sistemleridir.[vi] Suriye ile aynı savunma sistemlerini kullanan İran, İsrail uçaklarının Suriye savunma sistemini rahatça aşmalarını muhtemelen kaygıyla takip etmişlerdir. İran ve Suriye’ye gerekli olduğu zaman içeri girebileceği ve vurabileceği mesajını vermiştir. Hatta bazı yorumlarda, Suriye'ye yönelik baskın, İran’ın nükleer tesisleri için yapılacak operasyonun “provası” olarak tanımlamıştır.[vii]
Rusya’nın son yıllarda Orta Doğu’ya dönüş çabaları bilinmektedir. Bu çabanın en önemli ayağını Suriye oluşturmaktadır. İran ve Suriye’ye silah satışları ve daha önemlisi Rus yetkililerinin Suriye’nin Tartus kentinde kalıcı bir deniz üssü kurmayı planladığına ilişkin açıklamaları, bu geri dönüşün en önemli işaretidir. İsrail (ve tabi ki ABD) çabalardan duyduğu rahatsızlığı operasyon vasıtasıyla gösterme ve gözdağı verme amacı taşıyor olabilir. Aynı rahatsızlık Suriye ile nükleer işbirliği yaptığını düşündükleri Kuzey Kore’ye de yöneliktir. İsrail ihlalinin hemen ardından bu ülkeyle nükleer işbirliği haberlerinin ve açıklamalarının gelmesi, şüphelendiklerini ve eğer doğruysa son vermelerini istedikleri yönünde algılanabilir. İsrail’in eylemine karşılık İran ve Kuzey Kore’nin Suriye ile dayanışma mesajları yollaması, Rusya’nın kınaması İsrail’in eyleminin bu ülkeler tarafından üstlerine alındıklarının göstergesidir.
Operasyonla bu hedeflerden biri ya da hepsi amaçlanmış olabilir. En basitinden istihbarat amaçlı bir operasyon olsa bile sıralanan sonuçların doğması muhtemeldir.
Suriye de İsrail’in son ihlaline karşılık vermek isteğinde olabilir. Ancak daha önceki tecrübelerin gösterdiği gibi İsrail ile askeri bir çatışmayı göze almayacaktır. Fakat geçen yıldan bu yana kendi lehine olduğunu düşündüğü psikolojik ortamın devamı için İsrail’e dolaylı yanıtlar vermeye çalışabilir. Suriye Enformasyon Bakanının “Suriye’nin İsrail’in ihlaline yanıt vermek için bir yol bulacağı” yönündeki açıklaması bunun işareti olarak düşünülebilir. Bu dolaylı yanıt olasılıkları şunlar olabilir:
İsrail’i Lübnan üzerinden sıkıştırabilir. Hizbullah aracılığıyla İsrail-Lübnan sınırında gerginlik yaratabilir.
HAMAS, İslami Cihat gibi üzerinde etkin olduğu Filistinli örgütler İsrail içinde saldırılar düzenleyebilir.
Golan Tepeleri’nde gerginliği artırabilir. Geçen yıl içinde adı duyulmaya başlanan “Golan Kurtuluş Ordusu” gibi yerel örgütler aracılığıyla Golan’da “direniş”i esas alan yeni bir cephe açabilir. Böylece İsrail’i barış masasına oturmaya zorlayabilir.
İsrail-Suriye Gerginliği ve Türkiye
Olay ilk bakışta Türkiye’yi dolaylı olarak ilgilendiriyor gibi gözükse de kısa süre içinde Türkiye kendini olayların merkezinde bulmuştur. İsrail uçaklarının Türk hava sahasını da ihlal ettiğinin anlaşılması ilk aşamada Türkiye-İsrail arasında bir gerginliğe neden olmuş Türk Dışişleri İsrail’den konuyla ilgili açıklama istemiştir. Diğer taraftan olay Türkiye-Suriye ilişkileri açısından da risk taşımaktadır. Çünkü İsrail uçaklarının hangi rotayı izleyerek Suriye’ye girdiği anlaşılamamıştır. İlk olasılık Akdeniz’den geçerek Türkiye-Suriye sınırı boyunca uçması ve sonra kaçış sırasında yine Türk hava sahasına girmeleridir. İkinci olasılık Türkiye-Suriye ilişkileri açısından çok daha sıkıntılı bir durum ortaya çıkarmaktadır. Türk-İsrail savunma işbirliği anlaşmasına göre İsrail uçakları Konya’da Türk hava sahasını eğitim amaçlı kullanabilmektedir. İsrail uçaklarının Türkiye’den kalktıktan sonra Suriye’ye geçme olasılığı Türkiye’yi son derece zorda bırakacak bir durumdur. Ancak bu olasılık Türkiye tarafından kabul edilmemiştir.
Olayın hemen ardından Suriye Dışişleri Bakanı Velit Muallim Ankara’yı ziyaret etmiştir. Burada İsrail’i sert şekilde eleştiren bakan Türkiye’den destek aramıştır. Son yıllarda gelişen ilişkiler ve İsrail’in Türk egemenlik sahasını ihlali gibi haklı gerekçeler sayesinde, Türkiye’den beklediği desteği bulmuştur.
İsrail uçaklarının Suriye hava sahasını ihlali, Türkiye açısından daha çok risk ancak diğer taraftan fırsatlar da barındırmaktadır.
Riskler:
- İlk aşamada Türkiye ve Suriye işbirliği içinde gözükse bile iki ülke ilişkilerinin geleceği açısından önemli riskler ortaya çıkabilir. Her şeyden önce Suriye tarafında bir tedirginlik, güven bunalımı yarattığı kesindir. Suriye’nin yıllardır Türkiye ile iyi ilişkiler içinde olmasının en önemli nedenlerinden biri İsrail ve ABD baskısı ve olası askeri müdahalesi karşısında Türkiye’nin desteğini alabilmek, kendisine karşı Türk topraklarının kullanılmasını engellemektir. Türkiye de böyle bir şeye kesinlikle izin vermeyecektir. Ancak yine de Suriye tarafında bir güvensizliğin oluşması muhtemeldir. Suriye Dışişleri Bakanı Muallim’in Ankara’da “biz Suriye olarak Türkiye'nin kendi topraklarını Suriye'ye karşı kullandırmayacağından eminiz, inanmak istemiyoruz” şeklindeki ifadesi bir taraftan Türkiye’ye duyulan güveni gösterirken diğer taraftan da yumuşak biçimde ileriye dönük kaygıların, yaşanan güven bunalımının işareti olarak görülebilir. Olayla ilgili belki en saçma ancak tehlikeli iddia bir Kuveyt gazetesinde yayımlanmıştır.[viii] Buna göre Türkiye, hükümetin onayı alınmadan, İsrail’e askeri hedefler konusunda istihbarat vermiştir. Bu haberlerin doğruluk derecesi ortada olsa da bir güven bunalımı yaratması açısından tehlikeli olabilirler.
Bu tür bir olayın tekrarı Türkiye-Suriye ilişkilerini daha derin biçimde yaralayabilir. Türkiye kendi tasarrufu dışında gelişen bu tür olaylara karşı kesin, net tavrını ortaya koymalı ve kendi topraklarının bir daha kullanımının engellenmesi yönünde açık iradesini ortaya koymalıdır. Bu sürecin devamı Türkiye-İsrail arasındaki güvenlik işbirliği anlaşmasının geleceğini sorgulayan bir dönemi başlatabilir.
- Yukarıda ifade edildiği üzere İsrail’in operasyonu İran’ı da kapsayan anlamlar taşımaktadır. Dolayısıyla Suriye için sıralanan kaygıların aynısı İran için de geçerlidir. Hatta İran’a yönelik askeri müdahale olasılığı daha yoğun olarak tartışılmakta, Suriye hava sahası ihlali bunun “provası” olarak görülmektedir. Dolayısıyla bu tür olayların devamı Türkiye-İran ilişkilerini de zorlayabilir.
- Türk dış politikasını önümüzdeki dönemde bekleyen en büyük zorluklardan biri ABD’nin İran ve Suriye’ye uyguladığı politikalar konusunda alacağı tavır olacaktır. Türkiye’nin İran’ın nükleer faaliyetleri konusundaki tavrı, İran veya Suriye’ye askeri bir müdahale durumunda alacağı kararlar Türkiye’yi ikilemlere sürükleyebilir. Türkiye bu zor süreçte çok dikkatli davranmaya çalışmaktadır. Ancak son olay göstermiştir ki Türkiye kendi iradesi dışında olayların içine sürüklenebilir ve taraf olma zorunda bırakılabilir. Türkiye tercihi dışında seçime zorlanabilir.
Fırsat:
- Olayın Türkiye açısından doğurduğu en olumlu gelişme Türkiye’nin öneminin net bir şekilde ortaya çıkmasıdır. Olay İran ve Suriye ile ilişkilerimizin geleceği açısından riskler barındırsa da kısa vadede bu iki ülkeyi daha çok Türkiye’ye itecektir. Türkiye’nin alacağı tavrın önemi net olarak gözükmüştür.
- İsrail uçaklarının Suriye’ye girişinin ortaya çıkardığı en net gerçeklerden biri de Suriye’nin sadece uluslararası alanda değil bölgede de izole konumda olduğudur. Suriye, Arap kamuoyunun İsrail’in ihlaline verdiği cılız tepki nedeniyle hayal kırıklığı içindedir.[ix] Bu tepkisizlik, yarattığı hayal kırıklığının ötesinde Suriye’nin Arap Dünyasından soyutlandığını göstermektedir. Bu da Suriye’ye çıkış sağlaması açısından Türkiye’nin önemini artıracak bir faktördür. Suriye’nin izole konumu onu daha çok Türkiye’ye itmektedir. Suriye hiçbir Arap ülkesinden alamadığı desteği Türkiye’den almıştır.
Görüldüğü üzere ilk bakışta Türkiye’yi çok yakından ilgilendiriyor gözükmese de önümüzdeki dönemde Türk dış politikasının yaşaması muhtemel zorluklar konusunda önemli ipuçları taşımaktadır. “Komşularla sıfır sorun” gibi açılımları sürdürme konusunda sıkıntılar ortaya çıkabilir ve Türkiye iradesi dışında belli taraflara çekilmek istenebilir.
İsrail’in hedefi konusunda kesin ifadeler kullanılamasa da son dönemde ortaya çıkan bilgiler ışığında ikinci bölümde sıralanan olasılıklar akla gelmektedir. Ancak belki hedefin kendisinden çok olayın sonuçları ve önümüzdeki döneme nasıl ışık tuttuğu önemlidir. Kendi başına bir bölgesel savaşa yol açmasa da yaşanacak çatışmanın işareti, provası ya da mesajı mıydı soruları akla gelmektedir. Çalışmada bu olasılıklar değerlendirilmiştir. Son olarak olayın Türkiye için ne anlam ifade ettiği ve nelere dikkat edilmesi gerektiği incelenmeye çalışılmıştır. Aynen bölge geleceği için olduğu gibi Türk dış politikasının geleceği, yaşanacak ikilemler konusunda dikkat edilmesi gereken noktalar olduğu görülmektedir.
* ASAM Orta Doğu Uzmanı
[i] Lübnan Savaşı’nda iki ülke askerleri zaman zaman Lübnan içinde karşı karşıya gelmiştir. Diğer savaşlar gibi açık bir cephe savaşı yaşanmamıştır.
[ii] Assad: Syrian Military Preparing for War with Israel, Haaretz, 11 Temmuz 2007.
[iii] Mark Mazzetti, Helene Cooper, “U.S. Confirms Israeli Strikes Hit Syrian Target Last Week”, The New York Times, 11 Eylül 2007, “Suriye de Nükleer Peşinde”, Hürriyet, 16 Eylül 2007.
[iv] “Rice Concerned over Syrian Nukes”, Yedioth Ahronot, 14 Eylül 2007.
[v] “Speculation Flourishes Over Israel's Strike on Syria”, Guardian, 17 Eylül 2007.
[vi] Report: Israel Spots Nuclear Installations in Syria, Yedioth Ahronot, 12 Eylül 2007.
[vii] “Speculation Flourishes Over Israel's Strike on Syria”, Guardian, 17 Eylül 2007.
[viii] “Turkish Intelligence Assisted in Attack on Syria – Report”, Yedioth Ahronot, 13 Eylül 2007.
[ix] Yoav Stern, “Analysis: Syria Fumes as the Rest of the Arab World Stays Silent”, Haaretz, 10 Eylül 2007.
[i] Lübnan Savaşı’nda iki ülke askerleri zaman zaman Lübnan içinde karşı karşıya gelmiştir. Diğer savaşlar gibi açık bir cephe savaşı yaşanmamıştır.
[ii] Assad: Syrian Military Preparing for War with Israel, Haaretz, 11 Temmuz 2007.
[iii] Mark Mazzetti, Helene Cooper, “U.S. Confirms Israeli Strikes Hit Syrian Target Last Week”, The New York Times, 11 Eylül 2007, “Suriye de Nükleer Peşinde”, Hürriyet, 16 Eylül 2007.
[iv] “Rice Concerned over Syrian Nukes”, Yedioth Ahronot, 14 Eylül 2007.
[v] “Speculation Flourishes Over Israel's Strike on Syria”, Guardian, 17 Eylül 2007.
[vi] Report: Israel Spots Nuclear Installations in Syria, Yedioth Ahronot, 12 Eylül 2007.
[vii] “Speculation Flourishes Over Israel's Strike on Syria”, Guardian, 17 Eylül 2007.
[viii] “Turkish Intelligence Assisted in Attack on Syria – Report”, Yedioth Ahronot, 13 Eylül 2007.
[ix] Yoav Stern, “Analysis: Syria Fumes as the Rest of the Arab World Stays Silent”, Haaretz, 10 Eylül 2007.
Monday, September 10, 2007
BULLETIN No. 200
Syria: Israel sent 'calming' message before flyover EU reportedly sent message from PM on intention to reduce troops in Golan; Syria: We'll file complaint with UN.
Analysis: Syria fumes as the rest of the Arab world stays silent Damascus frustrated key Arab countries haven't denounced Israel for allegedly violating Syrian airspace
The Daily Star Israel's policy of provocation only increases the threat of war The precise details of what happened over northeastern Syria in the early hours of Thursday morning may never be known, but the incident served
Syrian Paper Says Several Response Options to Israeli Overflight
Akiva Eldar: On Syria: Victory can't take place of accord Before being drawn into a war, all means to prevent it must be sought. And in any case, no military operation - not even a victory - can take the place of a political settlement.
Turkey furious with Israelis at border forayTurkey yesterday summoned the Israeli envoy to Ankara to protest at the discovery of two fuel tanks apparently dropped from fleeing fighter jets during a skirmish with Syrian air defences near its...
Yedioth Government must decide now on IDF priorities in next war with Syria
Jerusalem Post Analysis: The miscalculation we'd been dreading? By YAAKOV KATZ
Analysis / Silent treatment
ANALYSIS: Despite IAF incident, Israel less worried about Syria After months of tension, Assad now seen unlikely to start war over reported IAF violation of Syrian airspace.
DEBKAfile Exclusive: The Israeli jets said to have penetrated Syrian airspace Wednesday night escaped by jamming Russian-made Pantsyr-S1 air defense missiles Advanced Russian Air Defense Missile Cannot Protect Syrian and Iranian Skies
DEBKAfile Reports: Alert declared in Israeli Air and Air Defense Forces after Syria claimed Israeli jets penetrated its air space
Anatomy of Syrian-Israeli Tensions: A Background Analysis - Jerusalem Center Strategic Affairs Unit
Israeli jets entered Syrian airspace 'in error'...
Yedioth The Syrians Don't Know What They Saw - Ron Ben-Yishai
SyriaComment “OSyria 1″?
Is Israel Looking for Korean Weapons in Syria?
Israel Penetrates Syrian Airspace: Shots Fired
Jerusalem Post Analysis: The miscalculation we'd been dreading? By YAAKOV KATZIf the Syrian report is true, what were IAF jets doing over Latakia?
Tension rises after Syria opens fire on Israeli planes Syria said it had opened fire on Israeli aircraft after they crossed into Syrian airspace, and 'dropped ammunition'.
Israel Is Officially Silent on Syrian Report It Entered Airspace
Israel mum on any IAF entry into Syria airspace Syria 'seriously considering' its response, calls reported incident flagrant aggression by the enemy.
Yedioth Ahronoth 'IDF planes didn't attack' Syrian minister admits it's unclear whether Israeli planes did anything more than intervene in Syrian airspace; nonethless, another minister warns that Syria is 'seriously considering' a response to Israeli 'aggression'
Damascus' diplomatic ammunition Syria will attempt to make propaganda profit, but it is unlikely to turn alleged infiltration of aircraft into 'casus belli'
Jerusalem Post Israel 'prepared' for conflict after Syria alleges IAF flyover Assad's deputy: We don't want to be drawn into war; IDF brushes aside Syrian claims, tells northerners there's "no cause for concern."
Is Israel Looking for Korean Weapons in Syria?
Syria-Israel Bombing Incident Shrouded in Mystery
Analysis: The miscalculation we'd been dreading? By YAAKOV KATZIf the Syrian report is true, what were IAF jets doing over Latakia?
DEBKAfile Reports: Alert declared in Israeli Air and Air Defense Forces after Syria claimed Israeli jets penetrated its air space
Syria says it was targeted by Israeli aircraft Damascus said it fired on an Israeli warplane early Thursday morning after it dropped 'munitions' in northwest Syria.
Daily Telegraph Syria accuses Israel of entering territory Syria has claimed that it has fired on Israeli warplanes which had violated its airspace. Air defences engaged the Israeli jets, forcing them to drop munitions over the desert.
Iran Official Stresses Ties After Israeli Attack on Syria
Lebanon: The Civil war Has Begun By: Ben Judah and Jonathan Tabet ISN Security WatchLebanon is a divided country, one bitterly at odds over the future of the state. The government, led by the Sunni Muslim Hariri Bloc and its Christian allies, espouse a Riviera vision for the country: One where a weak and independent central state at peace with its neighbors and open to the West returns to what the country was before the civil war.
U.S. Priorities Threaten EU Work in Lebanon By: Mai Yamani The Daily StarIt is now almost one year since the European Union committed to stabilize Lebanon. With its decision to send thousands of soldiers to implement a U.N. Security Council Resolution, the EU took its boldest step yet in creating a common foreign and security policy.
Lebanon calls on Syria to reduce arms smuggling across border Israel repeatedly accused Iran, Syria of supplying Hezbollah with weapons across Syria-Lebanon border.
Women of Hezbollah: Growing Discontent May Fracture Loyalties By: Tina Wolfe World Politics ReviewUncertainty about Lebanon's political stability in an atmosphere of increasing sectarian division and rumors that Hezbollah is beefing up for an offensive against Israel are testing the allegiances of women loyal to the paramilitary group. Given the influence of women in Hezbollah, their ambivalence has the potential to spread further and ultimately shake the foundation of its political support among Lebanon's Shiites
Lebanon tensions rise as siege endsFears of renewed civil war as opposition parties raise the stakes over election of new president.
Lebanese Kurdish Conditions "Extremely Bad", Leader Tells Iraqi Paper
Washington Post Petraeus Dismayed at Political State of Iraq In preview of report to Congress, U.S. commander in region says more time is needed for Iraqi politics to catch up with improving security conditions
A Letter to the Troops: How We're Doing in Iraq - Gen. David Petraeus (PDF)
New York Times Delay Decision on Major Cuts, Petraeus Says By MICHAEL R. GORDON
Gen. David H. Petraeus’s recommendations will likely lead to an earlier-than-expected start to troop reductions in Iraq, while deferring decisions on a wider withdrawal.
New Yorker Planning for Defeat How should we withdraw from Iraq? by George Packer
Washington Post Among Top Officials, 'Surge' Has Sparked Dissent, Infighting Bush's management of troop buildup has moved beyond battlefields and into clashes with his own administration, Congress and the Iraqi leadership
Washington Post The Bottom-Up Partition By Jackson Diehl, The benchmark-centered reports on Iraq agree: The "surge" has failed to achieve its most fundamental objective, which is to catalyze a political reconciliation among Iraqis. Buried in the data, however, is plenty of evidence that Iraq is slowly moving toward a new political order.
The Iraq Report's Other Voice Ambassador's Appraisal May Carry a More Lasting Weight
THOMAS L. FRIEDMAN What’s Missing in Baghdad Iraq teaches us that democracy is possible only when people want both pillars of it — liberty and self-government — and build both themselves.
New York Times Hints of Progress, and Questions, in Iraq Data By MICHAEL R. GORDON
Military statistics show that U.S. forces have made some headway at protecting the Iraqi population, but there are questions over whether the gains can be sustained.
CAP Key Questions on Iraq
The only solution that will work By Gideon Biger Apparently in the context of a full agreement between the State of Israel and the Palestinian state there will be no escaping a similar agreement, in which territories populated by Jews will be transferred from the jurisdiction of the Palestinian Authority to Israel, and at the same time territories populated by Arabs from Israel will be transferred to the sovereignty of the Palestinian state.
An option that doesn't really exist By Shaul Arieli Prof. Gideon Biger is once again suggesting the transfer of areas populated today by Israeli Arabs to a Palestinian state in exchange for the transfer of some Jewish settlements in the West Bank to Israel. When we examine the details of this proposal from a practical point of view and from the perspective of both international and Israeli law, it is revealed to be an impractical and dangerous idea.
Let the settlers stay where they are The answer is simple. The settlers are right. They should stay right where they are. No matter what. Even if there is an eventual peace. Even if the land they live on is part of a Palestinian state.
Washington Post The Partitioning of Iraq By Charles Krauthammer Gallia est omnis divisa in partes tres . – Caesar
Petraeus Open to Pullout of 1 Brigade Army general indicates willingness to consider drawdown of 3,500 to 4,500 U.S. troops early next year if recent success on ground continues.
CSIS America’s Last Chance in Iraq by Anthony Cordesman
Time Moment of Truth (Cover Story / Bush's top two men in Iraq are finally about to deliver a verdict on progress there. Here are the questions to ask about it
Report of the Independent Commission on the Security Forces of Iraq
Jerusalem Post A strategic assesment of the Middle East former Mossad chief and current ICT chairman Shabtai Shavit
Analysis: Syria fumes as the rest of the Arab world stays silent Damascus frustrated key Arab countries haven't denounced Israel for allegedly violating Syrian airspace
The Daily Star Israel's policy of provocation only increases the threat of war The precise details of what happened over northeastern Syria in the early hours of Thursday morning may never be known, but the incident served
Syrian Paper Says Several Response Options to Israeli Overflight
Akiva Eldar: On Syria: Victory can't take place of accord Before being drawn into a war, all means to prevent it must be sought. And in any case, no military operation - not even a victory - can take the place of a political settlement.
Turkey furious with Israelis at border forayTurkey yesterday summoned the Israeli envoy to Ankara to protest at the discovery of two fuel tanks apparently dropped from fleeing fighter jets during a skirmish with Syrian air defences near its...
Yedioth Government must decide now on IDF priorities in next war with Syria
Jerusalem Post Analysis: The miscalculation we'd been dreading? By YAAKOV KATZ
Analysis / Silent treatment
ANALYSIS: Despite IAF incident, Israel less worried about Syria After months of tension, Assad now seen unlikely to start war over reported IAF violation of Syrian airspace.
DEBKAfile Exclusive: The Israeli jets said to have penetrated Syrian airspace Wednesday night escaped by jamming Russian-made Pantsyr-S1 air defense missiles Advanced Russian Air Defense Missile Cannot Protect Syrian and Iranian Skies
DEBKAfile Reports: Alert declared in Israeli Air and Air Defense Forces after Syria claimed Israeli jets penetrated its air space
Anatomy of Syrian-Israeli Tensions: A Background Analysis - Jerusalem Center Strategic Affairs Unit
Israeli jets entered Syrian airspace 'in error'...
Yedioth The Syrians Don't Know What They Saw - Ron Ben-Yishai
SyriaComment “OSyria 1″?
Is Israel Looking for Korean Weapons in Syria?
Israel Penetrates Syrian Airspace: Shots Fired
Jerusalem Post Analysis: The miscalculation we'd been dreading? By YAAKOV KATZIf the Syrian report is true, what were IAF jets doing over Latakia?
Tension rises after Syria opens fire on Israeli planes Syria said it had opened fire on Israeli aircraft after they crossed into Syrian airspace, and 'dropped ammunition'.
Israel Is Officially Silent on Syrian Report It Entered Airspace
Israel mum on any IAF entry into Syria airspace Syria 'seriously considering' its response, calls reported incident flagrant aggression by the enemy.
Yedioth Ahronoth 'IDF planes didn't attack' Syrian minister admits it's unclear whether Israeli planes did anything more than intervene in Syrian airspace; nonethless, another minister warns that Syria is 'seriously considering' a response to Israeli 'aggression'
Damascus' diplomatic ammunition Syria will attempt to make propaganda profit, but it is unlikely to turn alleged infiltration of aircraft into 'casus belli'
Jerusalem Post Israel 'prepared' for conflict after Syria alleges IAF flyover Assad's deputy: We don't want to be drawn into war; IDF brushes aside Syrian claims, tells northerners there's "no cause for concern."
Is Israel Looking for Korean Weapons in Syria?
Syria-Israel Bombing Incident Shrouded in Mystery
Analysis: The miscalculation we'd been dreading? By YAAKOV KATZIf the Syrian report is true, what were IAF jets doing over Latakia?
DEBKAfile Reports: Alert declared in Israeli Air and Air Defense Forces after Syria claimed Israeli jets penetrated its air space
Syria says it was targeted by Israeli aircraft Damascus said it fired on an Israeli warplane early Thursday morning after it dropped 'munitions' in northwest Syria.
Daily Telegraph Syria accuses Israel of entering territory Syria has claimed that it has fired on Israeli warplanes which had violated its airspace. Air defences engaged the Israeli jets, forcing them to drop munitions over the desert.
Iran Official Stresses Ties After Israeli Attack on Syria
Lebanon: The Civil war Has Begun By: Ben Judah and Jonathan Tabet ISN Security WatchLebanon is a divided country, one bitterly at odds over the future of the state. The government, led by the Sunni Muslim Hariri Bloc and its Christian allies, espouse a Riviera vision for the country: One where a weak and independent central state at peace with its neighbors and open to the West returns to what the country was before the civil war.
U.S. Priorities Threaten EU Work in Lebanon By: Mai Yamani The Daily StarIt is now almost one year since the European Union committed to stabilize Lebanon. With its decision to send thousands of soldiers to implement a U.N. Security Council Resolution, the EU took its boldest step yet in creating a common foreign and security policy.
Lebanon calls on Syria to reduce arms smuggling across border Israel repeatedly accused Iran, Syria of supplying Hezbollah with weapons across Syria-Lebanon border.
Women of Hezbollah: Growing Discontent May Fracture Loyalties By: Tina Wolfe World Politics ReviewUncertainty about Lebanon's political stability in an atmosphere of increasing sectarian division and rumors that Hezbollah is beefing up for an offensive against Israel are testing the allegiances of women loyal to the paramilitary group. Given the influence of women in Hezbollah, their ambivalence has the potential to spread further and ultimately shake the foundation of its political support among Lebanon's Shiites
Lebanon tensions rise as siege endsFears of renewed civil war as opposition parties raise the stakes over election of new president.
Lebanese Kurdish Conditions "Extremely Bad", Leader Tells Iraqi Paper
Washington Post Petraeus Dismayed at Political State of Iraq In preview of report to Congress, U.S. commander in region says more time is needed for Iraqi politics to catch up with improving security conditions
A Letter to the Troops: How We're Doing in Iraq - Gen. David Petraeus (PDF)
New York Times Delay Decision on Major Cuts, Petraeus Says By MICHAEL R. GORDON
Gen. David H. Petraeus’s recommendations will likely lead to an earlier-than-expected start to troop reductions in Iraq, while deferring decisions on a wider withdrawal.
New Yorker Planning for Defeat How should we withdraw from Iraq? by George Packer
Washington Post Among Top Officials, 'Surge' Has Sparked Dissent, Infighting Bush's management of troop buildup has moved beyond battlefields and into clashes with his own administration, Congress and the Iraqi leadership
Washington Post The Bottom-Up Partition By Jackson Diehl, The benchmark-centered reports on Iraq agree: The "surge" has failed to achieve its most fundamental objective, which is to catalyze a political reconciliation among Iraqis. Buried in the data, however, is plenty of evidence that Iraq is slowly moving toward a new political order.
The Iraq Report's Other Voice Ambassador's Appraisal May Carry a More Lasting Weight
THOMAS L. FRIEDMAN What’s Missing in Baghdad Iraq teaches us that democracy is possible only when people want both pillars of it — liberty and self-government — and build both themselves.
New York Times Hints of Progress, and Questions, in Iraq Data By MICHAEL R. GORDON
Military statistics show that U.S. forces have made some headway at protecting the Iraqi population, but there are questions over whether the gains can be sustained.
CAP Key Questions on Iraq
The only solution that will work By Gideon Biger Apparently in the context of a full agreement between the State of Israel and the Palestinian state there will be no escaping a similar agreement, in which territories populated by Jews will be transferred from the jurisdiction of the Palestinian Authority to Israel, and at the same time territories populated by Arabs from Israel will be transferred to the sovereignty of the Palestinian state.
An option that doesn't really exist By Shaul Arieli Prof. Gideon Biger is once again suggesting the transfer of areas populated today by Israeli Arabs to a Palestinian state in exchange for the transfer of some Jewish settlements in the West Bank to Israel. When we examine the details of this proposal from a practical point of view and from the perspective of both international and Israeli law, it is revealed to be an impractical and dangerous idea.
Let the settlers stay where they are The answer is simple. The settlers are right. They should stay right where they are. No matter what. Even if there is an eventual peace. Even if the land they live on is part of a Palestinian state.
Washington Post The Partitioning of Iraq By Charles Krauthammer Gallia est omnis divisa in partes tres . – Caesar
Petraeus Open to Pullout of 1 Brigade Army general indicates willingness to consider drawdown of 3,500 to 4,500 U.S. troops early next year if recent success on ground continues.
CSIS America’s Last Chance in Iraq by Anthony Cordesman
Time Moment of Truth (Cover Story / Bush's top two men in Iraq are finally about to deliver a verdict on progress there. Here are the questions to ask about it
Report of the Independent Commission on the Security Forces of Iraq
Jerusalem Post A strategic assesment of the Middle East former Mossad chief and current ICT chairman Shabtai Shavit
Wednesday, June 27, 2007
BULLETIN No. 199
Asia Times The strange story of MiG-31s for Syria A Moscow business daily claims that Russia wants to sell top-of-the-line MiG-31 jet fighters to Syria. Previous reports of arms sales from this publication have to be taken with some skepticism, but the MiG-31 story has a ring of truth. The aircraft has special capabilities that make it ideal for countries worried about a US air assault - countries like Syria and Iran
What Will Syria Do in Lebanon? (15 June 2007)
UN report: Lebanon-Syria border open to weapons smuggling
Russian FM says weapons sales to Syria are strictly controlled
Iraqi Refugees in the Syrian Arab Republic: A Field-Based Snapshot Read the full report
UPI Analysis: UN new target in Lebanon?
Spain voices resolve to fulfill UNIFIL mission
Daily Star Time for Hizbullah to remove any doubts about its priorities
Center for Strategic & International Studies + Summer Wars in Lebanon?
UN force to stay in Lebanon Lebanon appeals to peacekeepers after attack that killed six.
WORLD NEWS: UN stands its ground in Lebanon
Banning Hizballah in Europe
Don't expect Palestinian-Israeli peace anytime soon By Yossi Alpher
Yedioth Ahronoth Exclusive interview with Mubarak
Abbas wants Jordanian help
Palestinian president asks Israel for permission to deploy Jordanian troops in West Bank
'Gaza a microcosm of Iraq'
Washington Institute In the Wake of the Hamas Coup: Rethinking America's 'Grand Strategy' for the New Palestinian Authority Hamas's military takeover of Gaza is a clarifying act of violence that should trigger a careful reassessment of U.S. relations with the Palestinians. Robert Satloff writes.
Who Killed Palestine? By: Bret Stephens The Wall Street Journal Bill Clinton did it. Yasser Arafat did it. So did George W. Bush, Yitzhak Rabin, Hosni Mubarak, Ariel Sharon, Al-Jazeera and the BBC. The list of culprits in the whodunit called "Who Killed Palestine?" is neither short nor mutually exclusive.
Asia Times Finding lessons in Gaza's bloodshed The Fatah-Hamas strife is a decades-old tragedy. But it need not be endlessly replayed if ordinary Palestinians are given a free voice - not one dictated by the US and Israel. - Ramzy Baroud
An interview with Hamas co-founder Mahmoud Zahar: "We will try to form an Islamic society", and an article on how to deal with Hamas.
Al Awsat Should Hamas be Left Alone? : Abdul Rahman Al-Rashed
The real roots of the crisis in GazaAnalysis: Olmert steals back the thunder at Sharm summit
Israel agrees to release 250 Fatah prisoners
Akiva Eldar: Bush, one of the worst U.S. presidents for Israel
Danny Rubinstein: The only chance to defeat Hamas
Is there an alternative to a Palestinian state?
Christian Science Monitor Competing visions for Palestinians
While the Israelis and US want to isolate Hamas, some Arab states see need for Palestinian unity.
BBC Hamas is 'ready to talk' to Fatah A leader of the Palestinian faction Hamas says he is ready for talks with Mahmoud Abbas of Fatah.
Hamas airs 'first Shalit message'
Al-Qaeda seeks unity with Hamas
Daily Star Olmert's summit gesture to Abbas was more insult than overture
Leverage in Hamastan - David Horovitz (Jerusalem Post)
Getting Up Close and Personal with Hamas - Joel Brinkley
Palestinian labyrinth
Claude Salhani Hamas now rules Gaza, but as the saying goes, be careful what you wish for.
The Palestinians Chose Nationalist Suicide - Fouad Ajami, US News & W
Yedioth Ahronoth 'Fatah defeat an opportunity' Olmert pledges release of 250 Fatah prisoners at Sharm el-Sheik summit, calls on regional leaders to strengthen Abbas, aid in renewing peace process. Returning to Israel Olmert's aides say ball is now in Abbas' court
Does the Hamas takeover of Gaza portend the end of Palestine? by Martin PeretzJerusalem Post The Region: The fall of the house of Yasser BARRY RUBIN
Analysis: Pawns in a Palestinian power play
Leader The danger of division Palestine: To expect that Mr Abbas will return from Sharm el-Sheikh when the summit ends later this week with a stack of concessions from Israel that might increase his standing among Palestinians is to be unduly optimistic.
University Channel The View From Palestine A conversation with Sari Nusseibeh, President, Al-Quds University
The Strategic Implications of the Palestinian Crisis
Brookings The Case for Soft Partition in Iraq Edward P. Joseph and Michael E. O'Hanlon, Saban Center Analysis View Full Paper (PDF—638kb).
Where Is Iraq Heading? Lessons from Basra International Crisis Group
Washington Post GOP Skepticism On Iraq Growing Key Senators Urge Reduction in Troops
Beyond Politics on Iraq The following is adapted from a speech given Monday night on the floor of the Senate by Richard G. Lugar of Indiana, the ranking Republican on the Foreign Relations Committee.
An Exit to Disaster By Michael Gerson, Entering Iraq without an exit strategy was a mistake. Leaving without regard for the consequesnces would be a larger mistake.
CFR What Model Should Iraq Follow after US Forces Withdraw?
Brookings A Diplomatic Offensive for Iraq Carlos Pascual and Larry Diamond, Brookings Policy Brief
Washington Post General: Iraqi Forces Far From Self-Sufficiency
The Sun Iranian forces 'crossed Iraqi border'...
What Will Syria Do in Lebanon? (15 June 2007)
UN report: Lebanon-Syria border open to weapons smuggling
Russian FM says weapons sales to Syria are strictly controlled
Iraqi Refugees in the Syrian Arab Republic: A Field-Based Snapshot Read the full report
UPI Analysis: UN new target in Lebanon?
Spain voices resolve to fulfill UNIFIL mission
Daily Star Time for Hizbullah to remove any doubts about its priorities
Center for Strategic & International Studies + Summer Wars in Lebanon?
UN force to stay in Lebanon Lebanon appeals to peacekeepers after attack that killed six.
WORLD NEWS: UN stands its ground in Lebanon
Banning Hizballah in Europe
Don't expect Palestinian-Israeli peace anytime soon By Yossi Alpher
Yedioth Ahronoth Exclusive interview with Mubarak
Abbas wants Jordanian help
Palestinian president asks Israel for permission to deploy Jordanian troops in West Bank
'Gaza a microcosm of Iraq'
Washington Institute In the Wake of the Hamas Coup: Rethinking America's 'Grand Strategy' for the New Palestinian Authority Hamas's military takeover of Gaza is a clarifying act of violence that should trigger a careful reassessment of U.S. relations with the Palestinians. Robert Satloff writes.
Who Killed Palestine? By: Bret Stephens The Wall Street Journal Bill Clinton did it. Yasser Arafat did it. So did George W. Bush, Yitzhak Rabin, Hosni Mubarak, Ariel Sharon, Al-Jazeera and the BBC. The list of culprits in the whodunit called "Who Killed Palestine?" is neither short nor mutually exclusive.
Asia Times Finding lessons in Gaza's bloodshed The Fatah-Hamas strife is a decades-old tragedy. But it need not be endlessly replayed if ordinary Palestinians are given a free voice - not one dictated by the US and Israel. - Ramzy Baroud
An interview with Hamas co-founder Mahmoud Zahar: "We will try to form an Islamic society", and an article on how to deal with Hamas.
Al Awsat Should Hamas be Left Alone? : Abdul Rahman Al-Rashed
The real roots of the crisis in GazaAnalysis: Olmert steals back the thunder at Sharm summit
Israel agrees to release 250 Fatah prisoners
Akiva Eldar: Bush, one of the worst U.S. presidents for Israel
Danny Rubinstein: The only chance to defeat Hamas
Is there an alternative to a Palestinian state?
Christian Science Monitor Competing visions for Palestinians
While the Israelis and US want to isolate Hamas, some Arab states see need for Palestinian unity.
BBC Hamas is 'ready to talk' to Fatah A leader of the Palestinian faction Hamas says he is ready for talks with Mahmoud Abbas of Fatah.
Hamas airs 'first Shalit message'
Al-Qaeda seeks unity with Hamas
Daily Star Olmert's summit gesture to Abbas was more insult than overture
Leverage in Hamastan - David Horovitz (Jerusalem Post)
Getting Up Close and Personal with Hamas - Joel Brinkley
Palestinian labyrinth
Claude Salhani Hamas now rules Gaza, but as the saying goes, be careful what you wish for.
The Palestinians Chose Nationalist Suicide - Fouad Ajami, US News & W
Yedioth Ahronoth 'Fatah defeat an opportunity' Olmert pledges release of 250 Fatah prisoners at Sharm el-Sheik summit, calls on regional leaders to strengthen Abbas, aid in renewing peace process. Returning to Israel Olmert's aides say ball is now in Abbas' court
Does the Hamas takeover of Gaza portend the end of Palestine? by Martin PeretzJerusalem Post The Region: The fall of the house of Yasser BARRY RUBIN
Analysis: Pawns in a Palestinian power play
Leader The danger of division Palestine: To expect that Mr Abbas will return from Sharm el-Sheikh when the summit ends later this week with a stack of concessions from Israel that might increase his standing among Palestinians is to be unduly optimistic.
University Channel The View From Palestine A conversation with Sari Nusseibeh, President, Al-Quds University
The Strategic Implications of the Palestinian Crisis
Brookings The Case for Soft Partition in Iraq Edward P. Joseph and Michael E. O'Hanlon, Saban Center Analysis View Full Paper (PDF—638kb).
Where Is Iraq Heading? Lessons from Basra International Crisis Group
Washington Post GOP Skepticism On Iraq Growing Key Senators Urge Reduction in Troops
Beyond Politics on Iraq The following is adapted from a speech given Monday night on the floor of the Senate by Richard G. Lugar of Indiana, the ranking Republican on the Foreign Relations Committee.
An Exit to Disaster By Michael Gerson, Entering Iraq without an exit strategy was a mistake. Leaving without regard for the consequesnces would be a larger mistake.
CFR What Model Should Iraq Follow after US Forces Withdraw?
Brookings A Diplomatic Offensive for Iraq Carlos Pascual and Larry Diamond, Brookings Policy Brief
Washington Post General: Iraqi Forces Far From Self-Sufficiency
The Sun Iranian forces 'crossed Iraqi border'...
Monday, June 25, 2007
BULLETIN No. 198
Iran's and Syria's Plan: An Interpretation By: Michael Young The Daily Star Many Lebanese, particularly in the majority camp, have been preoccupied with the court being set up to try suspects in the assassination of the late Rafik Hariri. The resignation of Serge Brammertz from the International Criminal Court to devote himself full-time to the upcoming Hariri trial suggests there is something there for them to look forward to.
Eyal Zisser ‘Turkey is in a central position in Israeli-Syrian peace negotiations’
Syrian-Israeli shiduch There is a bride and groom, but where, oh where can one find a rabbi to officiate?
Syrian FM: Syria ready to renew peace talks with Israel
Syria: Washington blocking renewal of peace talks
Withering Heights Golan residents on reports that Israel could withdraw
Patraeus - Syria Door to Foreign Fighters; Murr - No Evidence yet of Syria Support for Fatah Islam
Russia Starts Delivery of Sophisticated Fighter Jets to Syria
MiGs Will Defend Syria and Iran
“Alawi Identity in Syria,” MA Thesis by Torstein Worren
Former Syrian Minister: Ramallah Could Become Palestinian Saigon
IMF Report: “The Syrian economy did remarkably well in 2006″
U.S. attacks Syria sentencing
TimeBlog Will Lebanon Become A Failed State?
Palestinian mediators bring hope of ceasefire to Lebanon Fatah al-Islam and Lebanese enter negotiations as Palestinian refugees prepare to return.
Six UN troops die in Lebanon blast
Car bomb kills six Unifil peacekeepers in Lebanon At least four Spanish peacekeepers were killed and four were injured when their convoy was hit by a roadside bomb.
Time Summer War in Lebanon: the Sequel
Fearing a Return of the Bad Old Days By: Hussain Abdul-Hussain International Herald Tribune Lebanon is on the brink of civil war, with regional Shiite-Sunni tension running high and domestic political divisions sending the nation to the verge of collapse. But the Lebanese do not seem anxious to repeat the 15 years of civil strife that ended in 1990, the bitter memories of which are still vivid in their minds
Franchising Al Qaeda By: Rita Katz and Josh Deven The Boston GlobeAs the Lebanese Army continues to battle Fatah al-Islam, a jihadist group operating in the Nahr Bared Palestinian refugee camp in northern Lebanon, questions are being raised about the group's relationship to Al Qaeda and whether it is an official part of Osama bin Laden's network.
Adding Hezbollah to the EU Terrorist List
Army Provides a Sense of Unity in Fractured Lebanon
Fred Halliday Lebanon, Gaza, Iraq: three crises The explosion of violence in Lebanon and Palestine is the culmination of long-term shifts in the balance of power between states and armed groups in the middle east. It is ever more clear that the outcome in Iraq will be decisive for the region's future
U.S. Envoy's Challenges, Hopes By: Trudy Rubin Miami HeraldTwenty-five years ago, a young American Foreign Service officer named Ryan Crocker was dealing with sectarian militias and suicide bombers in Lebanon. Today, as U.S. ambassador to Iraq, Crocker is confronting a mess that makes Lebanon look simple by comparison.
Washington Post Last Chance for Abbas By Charles Krauthammer, Gaza is now run not by a conventional political party but by a movement that is revolutionary, Islamist and terrorist. Worse, Hamas is a client of Iran. Gaza now constitutes the farthest reach of the archipelago of Iranian proxies: Hamas in Palestine, Hezbollah in Lebanon, the Mahdi Army (among o...
Guardian Hamas acted on a very real fear of a US-sponsored coup Jonathan Steele: Washington's fingerprints are all over the chaos that has hit Palestinians. The last thing they now need is an envoy called Blair.
Rosner Is there an alternative to a Palestinian state?
ACRI & Democracy / The cost of controlling others It is impossible to rule over a population of about four million people for more than 40 years without democratic rights and continue to be called a democracy.
Abu Mazen's Options In the Aftermath of Hamas' Coup d'Etat Raghida Dergham - Neither is the Syrian government capable of funding more than a Palestinian movement and faction to work for it here and there, nor the Iranian government is capable of funding Hamas to assume the role of a government in Gaza.
Olmert rejects U.S. proposal for final status 'shelf accord'
Zvi Bar'el: What options does Abbas have left?
Gideon Levy: Israel must let Hamas-ruled Gaza Strip live
The only chance to defeat HamasThere is clearly no military option for Israel in the Gaza Strip.
Gaza and the Arabs / Putting the Palestinian house in order
Robert Satloff A secure peace Ze'ev Schiff was the finest military reporter in a land that takes military matters seriously. Washington knew Ze'ev as the wisest of the wise men. He knew his facts, he had impeccable sources; and he checked, double checked, and then checked them again.
Fatah detains many Hamas members in West Bank
Even in Iran, consensus cracks over Hamas actions
PA intelligence chief: Iran aided Hamas in takeover of Gaza Strip
Trusting Mahmud Abbas. Again
Jordan's King: Sharm summit must lead to PA-Israel talks
Shin Bet chief: Hamas may use terror to thwart support for PA
PA intel chief: Hamas takeover was coordinated with Iran
BBC Yellow at your peril In Gaza, choosing the right colour is a matter of life and death ACRI & Democracy / We can't withdraw yet We must not withdraw from the territories except in the framework of a peace agreement that will regularize their status.
Members of the tribe / What makes a Jewish leader The billionaires' and professional executives' control of the Jewish establishment is a relatively new phenomenon.
Indyk Recalling 'Wolfie's' wisdom
Shimon Peres Every word hewn in stone
He understood - and believed By Itamar Rabinovich
Lessons from Palestine
Linking the Gaza Strip with the West Bank: Implications of a Palestinian Corridor Across Israel - Justus Reid Weiner and Diane Morrison (Jerusalem Center for Public Affairs) (64pp., pdf file]
New Approach to Palestinian Question Just a Castle in the Sand - Nahum Barnea
BBC Voices from Gaza Hamas restores order - but Palestinians consider the future 'We support Hamas, Hizbullah' In interview with Newsweek, chairman of Iran's Supreme National Security Council Larijani says terror groups merely ‘defending their own land.’ Additional UN sanctions won’t impede nuclear program, he adds
Who wants to be PM?
Let Egypt into Gaza
Fatah isn't enough/ Shaul Arieli
Israel wants Saudis in on peace effortsPMO hopes to get "moderate" regimes involved in future initiatives after summit.
Twelve Months of National Emergency By: Dan Ben David Haaretz President Bush will have to decide whether to attack Iran within the next 12 months. If he attacks, Israel is guaranteed a ballistic shower from Iran, Lebanon, Gaza, and possibly from Syria and the West Bank as well. If Bush chooses not to attack, then the Israeli government will have to decide during the next 12 months if the country is capable of carrying out a military operation against Iran.
UPI Analysis: What changed after Lebanon War?
Time Seeing Hope in a Hamas Victory
Hamas isolation How the West wants to give its support to Fatah
U.S. to increase military aid to Israel under new deal
Israel Harel: Mahmoud Abbas is a fiction
Washington Institute It's Up to Hamas Now
Fatah's last stand: collapse or conspiracy? By Dion Nissenbaum McClatchy Newspapers As they gave up compound after compound to advancing Hamas forces, weary Fatah fighters fell back toward the seaside presidential compound in Gaza to make their last stand. But there was no last stand. Instead, Fatah leaders fled by boat and on foot, leaving lower-level fighters feeling betrayed
Former Hamas prisoners remember Fatah torture
'Likud will win elections'
Poll: If elections held today Likud will win with majority of 29 seats, followed by Labor with 18
BBC Abbas accuses Hamas of coup plot Palestinian Authority President Mahmoud Abbas accuses Hamas of trying to set up its own state in Gaza.
Egypt fears Iranian-backed Hamas
Don't Underestimate Hamas' Extremism By: Barry Rubin The Japan TimesHamas' capture of the Gaza Strip has created, along with Iran, a second radical Islamist state in the Middle East. The region, probably the Arab-Israeli conflict and certainly the Palestinian movement will never be the same.
Haaretz defense editor, veteran reporter Ze'ev Schiff dies at 74 Described as 'the most respected military analyst in Israel'; Schiff wrote for Haaretz for over 50 years.
Burston: Hamas wants Israel to starve Gaza, hold Barghouti
Fatah Central Cmte. decides to completely cut off Hamas ties
Forward Israel Drawn Into Debate on Missile Defense
Dichter to 'Post': Kadima must be ready to replace Olmert
Carter: Stop favoring Fatah over Hamas
Yedioth Ahronoth 'Two-state solution possible' After meeting with Bush, Olmert says Israel seeking to cooperate with new Palestinian government to work towards two-state solution. IDF to stay out of Gaza for now, but will likely intervene if situation deteriorates
Looking to Uncle Sam/ Barnea
Time to destroy Hamas
A new Road Map
Fatah Security Strongman Dahlan: West Bank In Danger Of Being Overrun By Hamas
On the Escalator to Another War By: Patrick J. Buchanan Miami HeraldThese are the "birth pangs" of a "new Middle East," said Condi Rice last summer, as Israel pounded Lebanon. Unfortunately, the new Middle East may make us all pray for the return of the old.
Eyal Zisser ‘Turkey is in a central position in Israeli-Syrian peace negotiations’
Syrian-Israeli shiduch There is a bride and groom, but where, oh where can one find a rabbi to officiate?
Syrian FM: Syria ready to renew peace talks with Israel
Syria: Washington blocking renewal of peace talks
Withering Heights Golan residents on reports that Israel could withdraw
Patraeus - Syria Door to Foreign Fighters; Murr - No Evidence yet of Syria Support for Fatah Islam
Russia Starts Delivery of Sophisticated Fighter Jets to Syria
MiGs Will Defend Syria and Iran
“Alawi Identity in Syria,” MA Thesis by Torstein Worren
Former Syrian Minister: Ramallah Could Become Palestinian Saigon
IMF Report: “The Syrian economy did remarkably well in 2006″
U.S. attacks Syria sentencing
TimeBlog Will Lebanon Become A Failed State?
Palestinian mediators bring hope of ceasefire to Lebanon Fatah al-Islam and Lebanese enter negotiations as Palestinian refugees prepare to return.
Six UN troops die in Lebanon blast
Car bomb kills six Unifil peacekeepers in Lebanon At least four Spanish peacekeepers were killed and four were injured when their convoy was hit by a roadside bomb.
Time Summer War in Lebanon: the Sequel
Fearing a Return of the Bad Old Days By: Hussain Abdul-Hussain International Herald Tribune Lebanon is on the brink of civil war, with regional Shiite-Sunni tension running high and domestic political divisions sending the nation to the verge of collapse. But the Lebanese do not seem anxious to repeat the 15 years of civil strife that ended in 1990, the bitter memories of which are still vivid in their minds
Franchising Al Qaeda By: Rita Katz and Josh Deven The Boston GlobeAs the Lebanese Army continues to battle Fatah al-Islam, a jihadist group operating in the Nahr Bared Palestinian refugee camp in northern Lebanon, questions are being raised about the group's relationship to Al Qaeda and whether it is an official part of Osama bin Laden's network.
Adding Hezbollah to the EU Terrorist List
Army Provides a Sense of Unity in Fractured Lebanon
Fred Halliday Lebanon, Gaza, Iraq: three crises The explosion of violence in Lebanon and Palestine is the culmination of long-term shifts in the balance of power between states and armed groups in the middle east. It is ever more clear that the outcome in Iraq will be decisive for the region's future
U.S. Envoy's Challenges, Hopes By: Trudy Rubin Miami HeraldTwenty-five years ago, a young American Foreign Service officer named Ryan Crocker was dealing with sectarian militias and suicide bombers in Lebanon. Today, as U.S. ambassador to Iraq, Crocker is confronting a mess that makes Lebanon look simple by comparison.
Washington Post Last Chance for Abbas By Charles Krauthammer, Gaza is now run not by a conventional political party but by a movement that is revolutionary, Islamist and terrorist. Worse, Hamas is a client of Iran. Gaza now constitutes the farthest reach of the archipelago of Iranian proxies: Hamas in Palestine, Hezbollah in Lebanon, the Mahdi Army (among o...
Guardian Hamas acted on a very real fear of a US-sponsored coup Jonathan Steele: Washington's fingerprints are all over the chaos that has hit Palestinians. The last thing they now need is an envoy called Blair.
Rosner Is there an alternative to a Palestinian state?
ACRI & Democracy / The cost of controlling others It is impossible to rule over a population of about four million people for more than 40 years without democratic rights and continue to be called a democracy.
Abu Mazen's Options In the Aftermath of Hamas' Coup d'Etat Raghida Dergham - Neither is the Syrian government capable of funding more than a Palestinian movement and faction to work for it here and there, nor the Iranian government is capable of funding Hamas to assume the role of a government in Gaza.
Olmert rejects U.S. proposal for final status 'shelf accord'
Zvi Bar'el: What options does Abbas have left?
Gideon Levy: Israel must let Hamas-ruled Gaza Strip live
The only chance to defeat HamasThere is clearly no military option for Israel in the Gaza Strip.
Gaza and the Arabs / Putting the Palestinian house in order
Robert Satloff A secure peace Ze'ev Schiff was the finest military reporter in a land that takes military matters seriously. Washington knew Ze'ev as the wisest of the wise men. He knew his facts, he had impeccable sources; and he checked, double checked, and then checked them again.
Fatah detains many Hamas members in West Bank
Even in Iran, consensus cracks over Hamas actions
PA intelligence chief: Iran aided Hamas in takeover of Gaza Strip
Trusting Mahmud Abbas. Again
Jordan's King: Sharm summit must lead to PA-Israel talks
Shin Bet chief: Hamas may use terror to thwart support for PA
PA intel chief: Hamas takeover was coordinated with Iran
BBC Yellow at your peril In Gaza, choosing the right colour is a matter of life and death ACRI & Democracy / We can't withdraw yet We must not withdraw from the territories except in the framework of a peace agreement that will regularize their status.
Members of the tribe / What makes a Jewish leader The billionaires' and professional executives' control of the Jewish establishment is a relatively new phenomenon.
Indyk Recalling 'Wolfie's' wisdom
Shimon Peres Every word hewn in stone
He understood - and believed By Itamar Rabinovich
Lessons from Palestine
Linking the Gaza Strip with the West Bank: Implications of a Palestinian Corridor Across Israel - Justus Reid Weiner and Diane Morrison (Jerusalem Center for Public Affairs) (64pp., pdf file]
New Approach to Palestinian Question Just a Castle in the Sand - Nahum Barnea
BBC Voices from Gaza Hamas restores order - but Palestinians consider the future 'We support Hamas, Hizbullah' In interview with Newsweek, chairman of Iran's Supreme National Security Council Larijani says terror groups merely ‘defending their own land.’ Additional UN sanctions won’t impede nuclear program, he adds
Who wants to be PM?
Let Egypt into Gaza
Fatah isn't enough/ Shaul Arieli
Israel wants Saudis in on peace effortsPMO hopes to get "moderate" regimes involved in future initiatives after summit.
Twelve Months of National Emergency By: Dan Ben David Haaretz President Bush will have to decide whether to attack Iran within the next 12 months. If he attacks, Israel is guaranteed a ballistic shower from Iran, Lebanon, Gaza, and possibly from Syria and the West Bank as well. If Bush chooses not to attack, then the Israeli government will have to decide during the next 12 months if the country is capable of carrying out a military operation against Iran.
UPI Analysis: What changed after Lebanon War?
Time Seeing Hope in a Hamas Victory
Hamas isolation How the West wants to give its support to Fatah
U.S. to increase military aid to Israel under new deal
Israel Harel: Mahmoud Abbas is a fiction
Washington Institute It's Up to Hamas Now
Fatah's last stand: collapse or conspiracy? By Dion Nissenbaum McClatchy Newspapers As they gave up compound after compound to advancing Hamas forces, weary Fatah fighters fell back toward the seaside presidential compound in Gaza to make their last stand. But there was no last stand. Instead, Fatah leaders fled by boat and on foot, leaving lower-level fighters feeling betrayed
Former Hamas prisoners remember Fatah torture
'Likud will win elections'
Poll: If elections held today Likud will win with majority of 29 seats, followed by Labor with 18
BBC Abbas accuses Hamas of coup plot Palestinian Authority President Mahmoud Abbas accuses Hamas of trying to set up its own state in Gaza.
Egypt fears Iranian-backed Hamas
Don't Underestimate Hamas' Extremism By: Barry Rubin The Japan TimesHamas' capture of the Gaza Strip has created, along with Iran, a second radical Islamist state in the Middle East. The region, probably the Arab-Israeli conflict and certainly the Palestinian movement will never be the same.
Haaretz defense editor, veteran reporter Ze'ev Schiff dies at 74 Described as 'the most respected military analyst in Israel'; Schiff wrote for Haaretz for over 50 years.
Burston: Hamas wants Israel to starve Gaza, hold Barghouti
Fatah Central Cmte. decides to completely cut off Hamas ties
Forward Israel Drawn Into Debate on Missile Defense
Dichter to 'Post': Kadima must be ready to replace Olmert
Carter: Stop favoring Fatah over Hamas
Yedioth Ahronoth 'Two-state solution possible' After meeting with Bush, Olmert says Israel seeking to cooperate with new Palestinian government to work towards two-state solution. IDF to stay out of Gaza for now, but will likely intervene if situation deteriorates
Looking to Uncle Sam/ Barnea
Time to destroy Hamas
A new Road Map
Fatah Security Strongman Dahlan: West Bank In Danger Of Being Overrun By Hamas
On the Escalator to Another War By: Patrick J. Buchanan Miami HeraldThese are the "birth pangs" of a "new Middle East," said Condi Rice last summer, as Israel pounded Lebanon. Unfortunately, the new Middle East may make us all pray for the return of the old.
Thursday, June 21, 2007
Kuruyunca Sula Uzayınca Buda: Suriye'nin Kuzey Irak Politikası
Oytun Orhan*
Irak Savaşı’nın Orta Doğu’da yarattığı köklü değişimden en çok etkilenenlerin başında Suriye ve bölgede yaşayan Kürtler gelmektedir. Kürtler, Kuzey Irak’ta bağımsız devlet kurma yolunda tarihi bir fırsat yakalamıştır. Suriye ise “rejim değişikliği, bölünme, askeri müdahale gibi” senaryolarla karşı karşıya bırakmıştır. Bu ortam Suriye’yi çok daha fazla Türkiye’ye itmiştir. Türkiye’nin en büyük kaygısının Kuzey Irak olduğunu bilen Suriye, aynı İran gibi, bu konuda destek vermekte, Kuzey Irak’taki gelişmelerin kendisi için de kabul edilemez olduğunu ifade etmektedir. Peki gerçekten Suriye Kuzey Irak’taki gelişmelerden Türkiye kadar rahatsız mı, Türkiye’nin askeri operasyonunu neden destekler, Suriye’nin Kuzey Irak ve Kürtlere ilişkin kaygılarının arkasındaki gerçek neden nedir? Çalışma bazı ortak kaygılar taşımakla beraber Türkiye ile Suriye’nin Irak’a ilişkin gündemlerinin birbirinden farklı olduğu ve bu nedenle ortak bir Kuzey Irak politikası oluşturamadıklarını savunmaktadır. Makalede bu sav çerçevesinde yukarıdaki sorulara yanıt aranmaya çalışılacaktır.
Yazı üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kısaca 1950’lerden Irak Savaşı’na kadar geçen sürede Suriye’nin Kuzey Iraklı Kürtlerle ilişkisi ele alınacaktır. Çalışmanın esasını oluşturan ikinci bölümde Irak Savaşı’ndan sonra Suriye’nin Kuzey Irak ve Iraklı Kürtlere bakışını belirleyen faktörler analiz edilmeye çalışılacaktır. Burada Suriye’nin Irak politikası, Suriye Kürtlerinin durumu, Türkiye-Suriye ilişkileri, Kuzey Irak’ta İsrail varlığı gibi konulara ilişkin değerlendirmeler yer alacaktır. Çalışma Suriye – Kuzey Irak ilişkilerinde Türkiye başlıklı bir genel değerlendirme bölümüyle sonuçlandırılacaktır.
Suriye – Kuzey Irak İlişkilerine Kısa Tarihsel Bakış
Suriye bağımsızlığını kazandığı tarihten itibaren kendi sınırları içindeki Kürt azınlık ile komşu ülkelerdeki Kürtler arasındaki bağı koparma yönünde politikalar izlemiştir. 1950’li yıllarda yükselen Arap milliyetçiliği karşı tepki doğurmuş ve ilk Kürt partisi 1957 yılında “Suriye Kürdistan Demokrat Partisi” adıyla kurulmuştur. Iraklı Kürtlerin Suriyeli Kürtlere olan ilgisi o dönemden itibaren başlamıştır. Bu parti Iraklı Kürt lider Mustafa Barzani’ye bağlı idi. Daha sonra 1965 yılında “Kürt Demokrat İlerleyiş Partisi” kurulmuştur. Bu parti daha sonra 1975 yılında Iraklı Kürt lider Celal Talabani tarafından kurulan KYB ile yakın ilişki içinde olmuştur. [1] Bu yıllar içinde Suriye bir taraftan kendi içindeki Kürtleri ülkenin güneyine göç ettirme, partilerin yasaklanması gibi yöntemler uygularken diğer taraftan bölgede Kürt hareketine karşı da Irak ile askeri işbirliği geliştiriyordu. [2]
1970’lerin ortalarından itibaren kendilerini Baas’ın gerçek temsilcisi gören Suriye ve Irak ilişkileri gerilmeye başlamıştır. 1980 yılında Suriye’nin Irak-İran Savaşı’nda İran’ın yanında yer almasıyla aralarındaki tüm ilişki kopmuştur. Saddam rejimi ile Hafız Esad yönetimi arasında düşmanlığa varan rekabet her iki ülke yönetimini karşı taraftaki muhalif unsurları desteklemeye yöneltmiştir. Irak uzun yıllar boyunca Esad rejimine en büyük tehdit oluşturan Sünni İslamcı Müslüman Kardeşler örgütünü desteklemiştir. Suriye’nin buna yanıtı Iraklı Kürtleri desteklemek olmuştur. Suriye yönetimi Saddam’a karşı özellikle Talabani’nin KYB’si ile yakın ilişki içinde olmuş ve himaye etmiştir. [3]
1997 yılından sonra bu ilişki sürecinde değişim yaşanmaya başlamıştır. 1997 yılı Irak ve Suriye arasında, Irak Savaşı’na kadar sürecek yakınlaşma ve işbirliği sürecinin başladığı tarihtir. Yakınlaşmanın arkasındaki temel güdü 1996 yılında oluşturulmaya başlanan ve askeri ilişkiler temelinde yürütülen Türkiye – İsrail ittifakıdır. Bu yakınlaşmadan tehdit algılayan her iki ülke bölgesel koşulların zorlamasıyla 1980 yılından beri kopardıkları ilişkileri yeniden kurma arayışına girmişlerdir. İşte bu dönemde Suriye yönetimi Irak ile iyileşen ilişkileri nedeniyle Kürtlerle ilişkilerine de mesafe koymaya başlamıştır. [4] Irak Savaşı’na kadar devam eden süreç yeni bir Irak’ın oluşmasıyla tamamen değişmiştir.
Suriye’nin Günümüz Kuzey Irak ve Kürt Politikasını Belirleyen Faktörler
Suriye Irak Savaşı’nın hemen sonrasında ABD’nin askeri müdahale ve rejim değişikliği tehditleriyle karşı karşıya kalmıştır. ABD’nin Orta Doğu politikasının merkezine bölgedeki “otoriter-totaliter rejimlerin demokratikleştirilmesini içeren Büyük Orta Doğu Projesi”ni oturtması Suriye’yi gittikçe köşeye sıkıştırmıştır. Suriye’nin Kuzey Irak’a ve Iraklı Kürtlere bakışı da kendini yaşamsal tehdit altında hissettiği bu ortam altında oluşmaktadır.
a. Genel Irak Vizyonu Çerçevesinde Kuzey Irak
Suriye’nin Orta Doğu ve Irak vizyonu, Kuzey Irak politikasını ve Kürt gruplarla ilişkilerini büyük ölçüde belirlemektedir. Durumu şöyle bir benzetmeyle daha rahat anlayabiliriz. Türkiye’nin Irak’a ilişkin temel kaygısı toprak bütünlüğünün korunmasıdır. Kuzeyde oluşacak olası bir yapının kendi ulusal güvenliğini tehdit edeceğini düşünmektedir. Bunu yaşamsal bir sorun olarak algılayan Türkiye, Irak politikasını büyük ölçüde bu çerçevede oluşturmaktadır. Yani onun Kuzey Irak’a bakışı Irak politikasını şekillendirmektedir. Suriye için ise tersi bir durum söz konusudur. Suriye’nin, tehdit algılamasının merkezinde Türkiye’den farklı olarak Kuzey Irak’ın bizzat kendisi yatmamaktadır. Toprak bütünlüğü bir tehdit unsuru olmakla beraber temel sorun, Amerikanın Irak’taki askeri varlığıdır. Bunu rejimine yönelik yaşamsal bir tehdit olarak görmektedir. Kuzey Irak politikasını ve Kürtlerle ilişkisini bu yaşamsal tehdit bağlamında oluşturmaktadır.
Suriye, savaş sonrası Irak politikasını ABD’nin başarısızlığı üzerine kurgulamış, bölgesel stratejilerinin merkezine “işgal girişimlerine karşı direnişi” oturtmuştur. [5] Suriye’nin Irak’a ilişkin temel hedefleri; ABD’nin askeri olarak tam bir başarısızlığa uğraması, askerlerini geri çekmesi ve Irak’ın toprak bütünlüğünün korunması olarak sıralanabilir. [6] Bu bağlamda Irak’ta güvenliğin sağlanması yönünde İran kadar olumsuz etkisi olmasa da istikrarsızlığı önleme konusunda da çaba göstermemektedir. Halen Suriye’de 800,000’den fazla Iraklı mülteci yaşamaktadır. Bunların 700,000’e yakını Irak Savaşı’ndan sonra yerleşmişlerdir. Bunlar arasında Irak’taki direnişi örgütleyenler bulunmaktadır. ABD askeri istihbaratının, direnişin bir bölümünün Suriye içinden yönetildiği yönünde raporları bulunmaktadır. [7] Buna göre Suriye, Baasçı ve Saddam yanlılarını ülkesinde barındırmakta ve para yardımı yapmaktadır. El-Kaide bağlantılı direnişçiler Irak’a Suriye topraklarından geçmektedirler.
Buna karşılık Kuzey Irak’a baktığımızda Suriye’nin görmek istediğinin tersi bir durumla karşılaşmaktayız. Şu an Irak’ın en istikrarlı bölgesi burasıdır. Orta ve güneyde büyük zorluk yaşayan ABD en azından Kuzey Irak’ta güvenlik konusunda nispeten rahattır. ABD, Kuzey Irak’ta istikrarı bozacağı gerekçesiyle Türkiye’nin baskılarına rağmen PKK’ya karşı bir operasyona girişmemektedir. Kuzey Irak’ın güvenlik ve istikrarı Kürtlerin en büyük güvencesi durumundadır.
Irak politikasını ABD’nin başarısızlığı üzerine kurmuş Suriye için ise bu kabul edilemez bir durumdur. Kürtlerin ABD ile kurmuş oldukları yakın ilişki Suriye’nin Kürtlerle arasına mesafe koymaktadır. Bu kızgınlık ABD’nin Irak’tan çekilmesinden sonra “intikam” almalarına neden olabilecek boyutlara ulaşmış durumdadır. [8] Sorunun temelinde Kürtlerin bağımsızlık yolunda ilerlemelerinden çok ABD ile kurdukları yakın ilişki yatmaktadır.
b. İç Kaygılar ve Kuzey Irak
Kürtler Suriye’nin en fazla nüfusa sahip etnik azınlığıdır. Çoğunluk, ülkenin kuzeydoğusunda Irak ve Türkiye sınırı boyunca yerleşmiştir. Buralar dışında Şam, Halep ve Latakya’da önemli sayıda Kürt bulunmaktadır. Toplam nüfusları hakkında kesin rakamlar bilinmemektedir. Ancak çeşitli kaynaklardaki verilerden yola çıkarak, ülke nüfusunun yüzde 8 ila 10’u arasında olduğu söylenebilir. Bu da yaklaşık 1,25 – 1,5 milyona denk gelmektedir. [9]
Suriye’de Kürt sorununun temeli, diğer ülkelerde olduğu gibi 20. yüzyılın başlarına kadar gitmektedir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Orta Doğu’da sınırların çizilmesiyle, Irak ve Türkiye’den daha az sayıda Kürt, Fransız mandası altındaki Suriye sınırları içinde kalmıştır. Bunlara ek olarak; 1920’li ve 1930’lu yıllarda Türkiye’de çıkan ayaklanmaların bastırılması sonrasında birçok Kürt, mülteci olarak Suriye’ye geçmiştir. 1960’lı yıllarda yükselen Arap milliyetçiliği ile baskı yoğunlaşmıştır. 1962 yılındaki nüfus sayımı, bugünkü birçok sorunun temelini oluşturmuştur. Sayım sonucunda günümüz rakamlarıyla 150.000 – 200.000 arası Kürt yabancı, 80.000 – 100.000 civarındaki bir nüfus da kayıtsız statüsüne sokulmuştur. Yabancıların toprak ya da ev sahibi olma imkânları bulunmamaktadır. Kamu kuruluşlarında çalışamazlar. Yaptıkları evlilikler resmî olarak tanınmamaktadır. Oy verme gibi siyasal hakları yoktur ve pasaport da verilmediği için yasal olarak Suriye’den ayrılma ya da geri dönme imkânları bulunmamaktadır. Kayıtsız konumunda olanların durumu ise daha kötüdür. Bu kişilerin kimlik kartları dahi bulunmamakta ve resmî nüfus kayıtlarında bile yer almamaktadırlar. [10]
Suriye’de Kürt sorunu diğer bölge ülkelerinden farklı bir aşamadadır. Suriye’de halen yasal olmayan on üç Kürt partisi faaliyet göstermektedir. Bunlardan hiçbiri bağımsız devlet talebini gündeme getirmemektedir. Mücadelelerinin, Iraklı Kürtlerden farklı olduğunu vurgulamaktadırlar. Bağımsızlıktan ziyade kendi kültürlerine uygun, özgürce yaşam mücadelesi verdiklerini ve “Suriye vatandaşı” olmayı istediklerini belirtmektedirler. [11] Zaten Suriye’de Kürtler ve diğer tüm muhalif hareketler rejim karşısında son derece zayıftır. Ancak kendi koşulları içinde değerlendirecek olursak, Suriye’de Kürt hareketinde belli bir hareketlenme vardır ve Suriye yönetimi Kuzey Irak’taki gelişmelerden rahatsızlık duymaktadır. Iraklı Kürtlerin özerklik elde etmeleri, Arapça’nın yanında Kürtçe’nin de resmî dil kabul edilmesi, cumhurbaşkanının Kürt olması Suriye Kürtlerini etkilemiş, cesaretlendirmiştir. Bunun yanında Iraklı Kürtlerin Suriye Kürtleri üzerine oynamaya başlaması süreci hızlandırmıştır. Örneğin 2004 yılındaki Kamışlı olaylarında, Suriye Kürtlerine yakınlığıyla bilinen KYB’nin parmağı olduğu yönünde birçok iddia, hem Batı hem de Arap basınında yer almıştır. [12] ABD’de düzenlenen Suriye Kürtleri konferansına Talabani’nin oğlunun katılması da, Kuzey Iraklı Kürtlerin konuya artık daha farklı yaklaştıklarının bir göstergesidir.
Sonuç olarak; Türkiye kadar ciddi bir güvenlik problemi olarak algılamamakla beraber, Kuzey Irak’taki gelişmelerin istikrarını olumsuz etkileyebileceğini düşünmektedir. Son üç yıl içinde Suriye Kürtleri arasında yükselen milliyetçilik ve çıkan ayaklanmaların Kuzey Irak’tan bağımsız olmadığı kesindir.
c. Türkiye ile İlişkilerin Etkisi
Uzun yıllar karşılıklı tehdit algılamasına dayalı yürüyen Türkiye – Suriye ilişkilerinde 1998 yılı kırılma noktası olmuştur. Hatay ve su sorunu gibi konular olmakla beraber ilişkilerde gerginliğin temel nedeni PKK terör örgütüne Suriye’nin verdiği destekti. PKK lideri Abdullah Öcalan’ın Suriye’den çıkarılması ve ardından imzalanan Adana Mutabakatı, günümüze kadar süren teröre karşı işbirliği sürecini başlatmıştır. Güvenlik komiteleri düzenli olarak toplanmaktadır. Bu konuda Türkiye ile Suriye arasında “içten ve güven esasına dayalı bir işbirliği” yürütülmektedir. [13]
PKK konusunun çözülmesinin ardından Irak Savaşı’nın yarattığı ortak bölgesel güvenlik kaygıları iki ülkeyi daha da yakınlaştırmıştır. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Şam ziyaretleri ve Türkiye’nin ilk kez bir Suriye Devlet Başkanını ağırladığı Beşar Esad ziyareti yakınlaşmayı pekiştirmiş, uzun yıllara dayalı psikolojik önyargıların aşılmasında önemli rol oynamıştır.
Günümüzde bu yakın ilişki süreci her iki ülke için ne anlam ifade ediyor diye bakacak olursak: Türkiye açısından;
- Türkiye her şeyden önce Suriye’nin kendisi için bir güvenlik problemi olmasını istememektedir. Suriye sınırının sorun üreten olmaktan çıkıp tersine olumlu katkı sağlayacak bir sınıra dönüştürme arayışındadır.
- PKK’ya yönelik yürütülen işbirliğinden son derece memnundur ve bunun devamını beklemektedir.
- AKP hükümetiyle beraber geliştirilen “komşularla sıfır sorun” ve “Osmanlının miras bıraktığı coğrafyada etkin olma” gibi açılımlar açısından Suriye büyük önem taşımaktadır. Her şeyden önce kendi istikrarı için herhangi bir komşusuyla sorun yaşamak istememektedir. Osmanlının miras bıraktığı coğrafya yani Orta Doğu’da etkinlik açısından da ilişkiler büyük önem taşımaktadır. Suriye ile sağlanan yakın ilişki sayesindedir ki Türkiye Hamas ile daha kolay temasa geçebilmiş, Lübnan’a asker gönderirken daha rahat hareket edebilmiştir (Bu girişimlerin doğru ya da yanlışlığı ayrı tartışma konularıdır).
- İlişkilerin Türkiye açısından bir diğer önemli boyutu tabi ki ekonomiktir. Komşusu olmasına rağmen siyasi ilişkilerin durumu nedeniyle ticaretin son derece sınırlı olduğu döneme göre hızlı bir artış görülmektedir.
- Türkiye için bir diğer önemli beklenti de Kuzey Irak’a ilişkin ortak hareket etme ve işbirliğidir. Bu madde sonuç bölümünde daha detaylı olarak ele alınacaktır.
İlişkilere Suriye açısından bakılacak olursa, “Suriye’nin Türkiye için olduğundan çok daha fazla Türkiye, Suriye açısından önem taşımaktadır” şeklinde bir yargı yanlış olmayacaktır.
- Suriye her şeyden önce ABD’nin Irak’taki varlığının etkilerini hissetmektedir. ABD’nin Suriye rejiminden duyduğu rahatsızlık bilinmektedir. Buna bir de Bush ve yeni muhafazakar yönetimin tek taraflı, güce ve tehdide dayalı çözüm yöntemleri eklenince Suriye kendini rejim tehlikesiyle karşı karşıya hissetmektedir. Bu durumda ilişkiler, olası bir müdahaleye, baskı politikalarına Türkiye’nin muhalefetini sağlamak açısından önem taşımaktadır.
- Suriye, Irak Savaşı’ndan sonra kendini tamamen kuşatılmış hissetmektedir. Güneyden İsrail’le karşı karşıyadır. Ön savunma hattı olarak düşünülebilecek Lübnan’ı yavaş yavaş kaybetmektedir. Doğusunda ABD askeri varlığıyla direk karşı karşıyadır. Kuzeyinde de Türkiye ile sorun yaşıyor olsa tam bir köşeye sıkışma duygusu içinde olacaktır. Türkiye ile ilişkiler bu durumu kırmak için önemlidir.
- Suriye sadece komşularıyla değil bölgesinde ve dünyada da bir yalnızlık içindedir. Özellikle Hariri suikastı sonrasında eleştirilere maruz kalmıştır. Daha sonra İkinci Lübnan Savaşı’nda Hizbullah yanlısı tutumu nedeniyle Mısır, Suudi Arabistan ve Ürdün gibi ülkelerle arası açılmıştır. Avrupa Birliği (AB) ile de ABD’ye nazaran olumlu bir düzeyde seyreden ilişkiler suikast sonrasında kopmuştur. Uluslararası ortamdaki izole konumundan kurtulmak ve bir çıkış için Türkiye’ye ihtiyaç duymaktadır.
- Suriye’nin Orta Doğu politikasının temeli uzun yıllardır İran ile yürütülen ittifak ilişkisine dayanmaktadır. Ancak son yıllarda bu ilişkideki güç dengelerinde Suriye aleyhine bir değişim yaşanmaktadır. İran’ın bölgede artan etkinliğinden Suriye de çekinmektedir. Türkiye’nin bölgesel bir güç olarak İran’ı dengeleyebileceğini düşünmektedir. Bu nedenle de “Türkiye’nin Orta Doğu’da daha aktif, sorumluluk alan bir rol üstlenmesini” istemektedirler. [14] İran’ın Şii-Sünni çatışmasını körüklemek, Irak’ta bir B planının olması (bölünmeyi istemek gibi) gibi politikalar güdebileceğini düşünmekte ve tam olarak güvenememektedir. İşte bu ortamda Türkiye denge unsuru olarak büyük önem taşımaktadır.
- Suriye, İran’ın yakın zamanda bir askeri müdahale ile karşılaşma olasılığını görmektedir. İran’ın çözülmesi durumunda Suriye’nin direnci ortadan kalkacaktır. Böyle bir durumda yanaşabileceği güç de Türkiye olacaktır. Suriye’de Hafız Esad’ın dış politikada uyguladığı stratejilerden biri “açık kapı politikası” olarak tanımlanmaktadır. [15] Buna göre “Esad hiçbir zaman en kötü düşmanına bile kapıları tam olarak kapatmamaktadır.” Bu yaklaşım şartların her zaman değişebileceği ve en kötü ihtimallerin göz önünde tutulması mantığına dayanmaktadır. İşte Türkiye ile ilişkiler, İran’a askeri müdahale gibi bir felaket senaryosunda Suriye için açık kapı işlevi görerek ABD ve Batı’ya yanaşmasını sağlayacaktır.
- Suriye AB’yi ABD’den farklı görmektedir. Onlara göre “Avrupa projesi daha ılımlıdır. Avrupa’nın yaklaşımı empozeden çok ortak çıkarlara dayanmaktadır. Bu yaklaşım bölge çıkarlarını da gözeten bir yaklaşımdır.” [16] Bu nedenle kendisine bir müdahaleye karşı ABD’yi dengelemek için de AB ile ilişkilere önem vermektedirler. Türkiye’nin AB sürecini desteklemekte, AB ile ilişkilerinde köprü işlevi görebileceğini düşünmektedirler.
- Aynı Türkiye gibi Suriye de Irak bağlamında işbirliği arayışındadır.
- Suriye ekonomik anlamda da zor bir süreçten geçmektedir. Irak Savaşı ile beraber hem kendisi için çok önemli bu pazarı kaybetmiş hem de Saddam döneminde ülkeye büyük gelir sağlayan Kerkük-Banyas boru hattından gelen petrol gelirlerinden mahrum kalmıştır. Bunun yanında yine Lübnan’daki etkinliğin kaybedilmesi burada uzun yıllardır yerleştirdiği çıkar düzeninin bozulmasına neden olmuştur. Bu ortamda Suriye aynı zamanda bir ekonomik çıkış da aramaktadır. Türkiye bu imkanı sağlamaktadır. Hem sınır ticareti, hem de Türk işadamlarının Suriye’de yapacağı yatırımlara ihtiyaç duymaktadırlar.
İşte böylesine zorlu bir ortam ve Türkiye’ye duyduğu ihtiyaç nedeniyle, Kuzey Irak konusunda Türkiye’nin yanında yer almaktadır. Bunu İran’ın PKK konusunda Türkiye’ye yaptığı jestlere benzetebiliriz.
d. Kuzey Irak’ta ABD ve İsrail Varlığının Etkisi
Suriye’deki algılama, doğru ya da yanlış, Kürt devletinin bir “İsrail Projesi” olduğu şeklindedir. [17] İsrailliler Kuzey Iraklı Kürtlere destek vermediklerini ve bunun kendi çıkarlarına aykırı olduğunu ifade etmektedirler. Her şeyden önce olası bir Kürt yapılanmasının büyük ölçüde İran’ın kontrolüne geçeceğini düşünmektedirler. Bunun yanında Kürt ayrılığının Irak’ta parçalanmayı hızlandırarak Şiilerin de güneyde kendi yollarını çizmesine neden olacağını ve bu yapının da İran etkisinde olacağını söylemektedirler. [18] Bu nedenlerden ötürü bağımsız bir Kürt devletinin destekledikleri iddialarını reddetmektedirler. Bunda gerçeklik payı olduğu söylenebilir. Irak’ın bir bilinmeze doğru gitmesi İsrail’in güvenliğini eskisine oranla daha tehdit eder durumdadır. İsrail iç istihbarat örgütü Shin Bet’in başkanı Yuval Diskin’in “Saddam’ı özleyebiliriz” [19] şeklindeki ifadesi kaygıları açıkça göstermektedir.
Ancak bunlar Suriye’deki algılamayı değiştirmemektedir. Bunu destekleyen veriler de bulunmaktadır. Tarihi Yahudi – Kürt ilişkileri, İsrailli ajanların Kuzey Irak’ta yoğun olarak faaliyet gösterdiğine ilişkin haberler bu algılamayı pekiştirmektedir. [20] İsrail’in Kuzey Irak’tan toprak satın alarak Suriye ve İran’a yönelik istihbarat faaliyetleri yürüttüğü ve Kürtlerin de işbirliği yaptığı haberleri Suriye’nin Kuzey Irak ve Kürtlere bakışında önemli rol oynamaktadır. “Kürtlerin İsraillilerle ilişkisi”, Suriye ve İran tarafından kabul edilebilirliklerinin önündeki en büyük engellerden biridir.
İsrail’e ek olarak ABD’nin oradaki varlığı da yine Suriyelileri tedirgin etmektedir. ABD’nin çekilme planlarında en öne çıkanı Kuzey Irak’ta kalıcı bir askeri üs kurulması üzerinedir. Bütün bunlar Suriye’nin Kuzey Irak’a bakışını etkilemekte ve bir sorun kaynağı olarak algılamaya itmektedir. Suriyeliler arasında “ABD’nin çekilmesinden sonra Kürtlere ABD ile işbirliğinin bedelini ödetmek” şeklinde bir düşünce hakimdir. [21]
Sonuç: Suriye - Kuzey Irak İlişkisi ve Türkiye
Suriye genel olarak Kürt kartını komşularıyla ilişkilerinde bir dış politika aracı olarak kullanmıştır. Kürt hareketinin Suriye içindeki durumu nedeniyle diğer ülkelere nazaran rahat hareket edebilmiştir. Ancak ne zaman Kürt hareketinin çok fazla güçlendiğini hissetse bunu kendi için de bir tehlike olarak algılamıştır. Bunu en açık Türkiye’ye karşı desteklediği PKK politikasında görebiliriz. Suriye, Körfez Savaşı’ndan sonra PKK’ya sağladığı siyasi ve askeri desteği azaltmıştır. Bundaki en önemli etkenlerden biri PKK’nın Türkiye’de geldiği aşamanın “acaba başarılı olabilir mi” endişesi olmuştur. Suriye kendi çıkarları açısından düşünülenden fazla gelişme gösteren PKK’yı o yıllarda Türkiye’ye budatmıştır. [22] Yine Irak’taki durumun da Körfez savaşı sonrasında kendini rahatsız ettiğini düşündüğü zamanlarda Türkiye ve İran ile yakınlaşarak bu ülkedeki gelişmelere karşı birlikte hareket etmiştir. [23]
Günümüze baktığımızda ise Türkiye ile Suriye’nin Kuzey Irak konusunda ortak fikirlere sahip olduğu görülmektedir. Ancak yine de çok etkin bir ortak politika yürütülememektedir. Bunun temel nedeni, Irak sorununun merkezine farklı konuların yatırılmasıdır. Suriye esasen çelişkili bir politika izlemektedir. Irak’a ilişkin iki beklentisinden biri ABD’nin başarısızlığı diğeri de toprak bütünlüğünün korunmasıdır. ABD’nin başarısızlığa uğratılması için desteklenen direniş diğer taraftan Irak’ın bölünmesi sürecini hızlandırmaktadır. Her ne kadar Irak’ın bölünmesini istemese de, tehdit algılamasının merkezinde ABD sorunu olduğu için çelişkili bir politika izlemektedir. Bu durum Türkiye – Suriye ilişkilerini bozan bir faktör olmasa da ortak ve etkin bir politika oluşturulmasını engellemektedir.
Bahsedilen koordinesizlik en net olarak Kerkük ve Kuzey Irak’ta PKK varlığı konularında görülmektedir. Türkiye’nin Kerkük konusundaki kaygıları bilinmektedir. Kerkük’ün olası bir Kürt devletinin yaşayabilirliği için hayati olduğunu düşünen Türkiye, ayrı bir statüsü olmasını savunmaktadır. 2007 yılı sonunda yapılması planlanan referandumu da ertelemek isteğindedir. Suriye’nin bu kaygıları çok fazla dikkate almadığı görülmektedir. Bu onun esas kaygısının Kuzey Irak olmamasından kaynaklanmaktadır. Gündemi daha farklıdır. Kerkük konusunu çok ön plana çıkarmamakta, Türkiye’nin tezlerini güçlü biçimde savunmamaktadır. PKK konusunda ise daha farklı bir tutum sergilemektedirler. Bu konuda Türkiye’nin haklılığını savunmaktadır. Hatta askeri bir müdahaleye bile ses çıkarmayacaklarını, destekleyeceklerini söyleyebiliriz. Ancak buradaki temel güdü PKK’nın yaratabileceği güvenlik problemi değildir. Türkiye böyle bir operasyon düzenlerse ABD ile ilişkilerinin kopma noktasına gelebileceğini düşünmektedir.
Türkiye, Suriye ile yakın ilişkilerini Kuzey Irak bağlamında daha etkin olarak kullanabilir. İlişkilerde pek tabii karşılıklı çıkar ve kazançlar söz konusudur ancak Türkiye’nin Suriye ile yakın ilişkileri nedeniyle yaşayacağı kayıp, Suriye’nin aynı ilişki nedeniyle kaybedeceklerinden fazla olabilir. Çünkü ABD ve İsrail, Türkiye’nin Suriye ile iyi ilişkilerini kabullenmekte zorlanmaktadır. Bu şartlar altında Suriye, Kuzey Irak bağlamında daha ileri bir tutum sergileyerek, kendisine stratejik açılım sağlayan Türkiye’nin kazanımlarını daha belirgin hale getirmeli ve Suriye-Türkiye ilişkileri bağlamında Türkiye’nin elini güçlendirecek somut adımlar atmalıdır.
Irak Savaşı’nın Orta Doğu’da yarattığı köklü değişimden en çok etkilenenlerin başında Suriye ve bölgede yaşayan Kürtler gelmektedir. Kürtler, Kuzey Irak’ta bağımsız devlet kurma yolunda tarihi bir fırsat yakalamıştır. Suriye ise “rejim değişikliği, bölünme, askeri müdahale gibi” senaryolarla karşı karşıya bırakmıştır. Bu ortam Suriye’yi çok daha fazla Türkiye’ye itmiştir. Türkiye’nin en büyük kaygısının Kuzey Irak olduğunu bilen Suriye, aynı İran gibi, bu konuda destek vermekte, Kuzey Irak’taki gelişmelerin kendisi için de kabul edilemez olduğunu ifade etmektedir. Peki gerçekten Suriye Kuzey Irak’taki gelişmelerden Türkiye kadar rahatsız mı, Türkiye’nin askeri operasyonunu neden destekler, Suriye’nin Kuzey Irak ve Kürtlere ilişkin kaygılarının arkasındaki gerçek neden nedir? Çalışma bazı ortak kaygılar taşımakla beraber Türkiye ile Suriye’nin Irak’a ilişkin gündemlerinin birbirinden farklı olduğu ve bu nedenle ortak bir Kuzey Irak politikası oluşturamadıklarını savunmaktadır. Makalede bu sav çerçevesinde yukarıdaki sorulara yanıt aranmaya çalışılacaktır.
Yazı üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kısaca 1950’lerden Irak Savaşı’na kadar geçen sürede Suriye’nin Kuzey Iraklı Kürtlerle ilişkisi ele alınacaktır. Çalışmanın esasını oluşturan ikinci bölümde Irak Savaşı’ndan sonra Suriye’nin Kuzey Irak ve Iraklı Kürtlere bakışını belirleyen faktörler analiz edilmeye çalışılacaktır. Burada Suriye’nin Irak politikası, Suriye Kürtlerinin durumu, Türkiye-Suriye ilişkileri, Kuzey Irak’ta İsrail varlığı gibi konulara ilişkin değerlendirmeler yer alacaktır. Çalışma Suriye – Kuzey Irak ilişkilerinde Türkiye başlıklı bir genel değerlendirme bölümüyle sonuçlandırılacaktır.
Suriye – Kuzey Irak İlişkilerine Kısa Tarihsel Bakış
Suriye bağımsızlığını kazandığı tarihten itibaren kendi sınırları içindeki Kürt azınlık ile komşu ülkelerdeki Kürtler arasındaki bağı koparma yönünde politikalar izlemiştir. 1950’li yıllarda yükselen Arap milliyetçiliği karşı tepki doğurmuş ve ilk Kürt partisi 1957 yılında “Suriye Kürdistan Demokrat Partisi” adıyla kurulmuştur. Iraklı Kürtlerin Suriyeli Kürtlere olan ilgisi o dönemden itibaren başlamıştır. Bu parti Iraklı Kürt lider Mustafa Barzani’ye bağlı idi. Daha sonra 1965 yılında “Kürt Demokrat İlerleyiş Partisi” kurulmuştur. Bu parti daha sonra 1975 yılında Iraklı Kürt lider Celal Talabani tarafından kurulan KYB ile yakın ilişki içinde olmuştur. [1] Bu yıllar içinde Suriye bir taraftan kendi içindeki Kürtleri ülkenin güneyine göç ettirme, partilerin yasaklanması gibi yöntemler uygularken diğer taraftan bölgede Kürt hareketine karşı da Irak ile askeri işbirliği geliştiriyordu. [2]
1970’lerin ortalarından itibaren kendilerini Baas’ın gerçek temsilcisi gören Suriye ve Irak ilişkileri gerilmeye başlamıştır. 1980 yılında Suriye’nin Irak-İran Savaşı’nda İran’ın yanında yer almasıyla aralarındaki tüm ilişki kopmuştur. Saddam rejimi ile Hafız Esad yönetimi arasında düşmanlığa varan rekabet her iki ülke yönetimini karşı taraftaki muhalif unsurları desteklemeye yöneltmiştir. Irak uzun yıllar boyunca Esad rejimine en büyük tehdit oluşturan Sünni İslamcı Müslüman Kardeşler örgütünü desteklemiştir. Suriye’nin buna yanıtı Iraklı Kürtleri desteklemek olmuştur. Suriye yönetimi Saddam’a karşı özellikle Talabani’nin KYB’si ile yakın ilişki içinde olmuş ve himaye etmiştir. [3]
1997 yılından sonra bu ilişki sürecinde değişim yaşanmaya başlamıştır. 1997 yılı Irak ve Suriye arasında, Irak Savaşı’na kadar sürecek yakınlaşma ve işbirliği sürecinin başladığı tarihtir. Yakınlaşmanın arkasındaki temel güdü 1996 yılında oluşturulmaya başlanan ve askeri ilişkiler temelinde yürütülen Türkiye – İsrail ittifakıdır. Bu yakınlaşmadan tehdit algılayan her iki ülke bölgesel koşulların zorlamasıyla 1980 yılından beri kopardıkları ilişkileri yeniden kurma arayışına girmişlerdir. İşte bu dönemde Suriye yönetimi Irak ile iyileşen ilişkileri nedeniyle Kürtlerle ilişkilerine de mesafe koymaya başlamıştır. [4] Irak Savaşı’na kadar devam eden süreç yeni bir Irak’ın oluşmasıyla tamamen değişmiştir.
Suriye’nin Günümüz Kuzey Irak ve Kürt Politikasını Belirleyen Faktörler
Suriye Irak Savaşı’nın hemen sonrasında ABD’nin askeri müdahale ve rejim değişikliği tehditleriyle karşı karşıya kalmıştır. ABD’nin Orta Doğu politikasının merkezine bölgedeki “otoriter-totaliter rejimlerin demokratikleştirilmesini içeren Büyük Orta Doğu Projesi”ni oturtması Suriye’yi gittikçe köşeye sıkıştırmıştır. Suriye’nin Kuzey Irak’a ve Iraklı Kürtlere bakışı da kendini yaşamsal tehdit altında hissettiği bu ortam altında oluşmaktadır.
a. Genel Irak Vizyonu Çerçevesinde Kuzey Irak
Suriye’nin Orta Doğu ve Irak vizyonu, Kuzey Irak politikasını ve Kürt gruplarla ilişkilerini büyük ölçüde belirlemektedir. Durumu şöyle bir benzetmeyle daha rahat anlayabiliriz. Türkiye’nin Irak’a ilişkin temel kaygısı toprak bütünlüğünün korunmasıdır. Kuzeyde oluşacak olası bir yapının kendi ulusal güvenliğini tehdit edeceğini düşünmektedir. Bunu yaşamsal bir sorun olarak algılayan Türkiye, Irak politikasını büyük ölçüde bu çerçevede oluşturmaktadır. Yani onun Kuzey Irak’a bakışı Irak politikasını şekillendirmektedir. Suriye için ise tersi bir durum söz konusudur. Suriye’nin, tehdit algılamasının merkezinde Türkiye’den farklı olarak Kuzey Irak’ın bizzat kendisi yatmamaktadır. Toprak bütünlüğü bir tehdit unsuru olmakla beraber temel sorun, Amerikanın Irak’taki askeri varlığıdır. Bunu rejimine yönelik yaşamsal bir tehdit olarak görmektedir. Kuzey Irak politikasını ve Kürtlerle ilişkisini bu yaşamsal tehdit bağlamında oluşturmaktadır.
Suriye, savaş sonrası Irak politikasını ABD’nin başarısızlığı üzerine kurgulamış, bölgesel stratejilerinin merkezine “işgal girişimlerine karşı direnişi” oturtmuştur. [5] Suriye’nin Irak’a ilişkin temel hedefleri; ABD’nin askeri olarak tam bir başarısızlığa uğraması, askerlerini geri çekmesi ve Irak’ın toprak bütünlüğünün korunması olarak sıralanabilir. [6] Bu bağlamda Irak’ta güvenliğin sağlanması yönünde İran kadar olumsuz etkisi olmasa da istikrarsızlığı önleme konusunda da çaba göstermemektedir. Halen Suriye’de 800,000’den fazla Iraklı mülteci yaşamaktadır. Bunların 700,000’e yakını Irak Savaşı’ndan sonra yerleşmişlerdir. Bunlar arasında Irak’taki direnişi örgütleyenler bulunmaktadır. ABD askeri istihbaratının, direnişin bir bölümünün Suriye içinden yönetildiği yönünde raporları bulunmaktadır. [7] Buna göre Suriye, Baasçı ve Saddam yanlılarını ülkesinde barındırmakta ve para yardımı yapmaktadır. El-Kaide bağlantılı direnişçiler Irak’a Suriye topraklarından geçmektedirler.
Buna karşılık Kuzey Irak’a baktığımızda Suriye’nin görmek istediğinin tersi bir durumla karşılaşmaktayız. Şu an Irak’ın en istikrarlı bölgesi burasıdır. Orta ve güneyde büyük zorluk yaşayan ABD en azından Kuzey Irak’ta güvenlik konusunda nispeten rahattır. ABD, Kuzey Irak’ta istikrarı bozacağı gerekçesiyle Türkiye’nin baskılarına rağmen PKK’ya karşı bir operasyona girişmemektedir. Kuzey Irak’ın güvenlik ve istikrarı Kürtlerin en büyük güvencesi durumundadır.
Irak politikasını ABD’nin başarısızlığı üzerine kurmuş Suriye için ise bu kabul edilemez bir durumdur. Kürtlerin ABD ile kurmuş oldukları yakın ilişki Suriye’nin Kürtlerle arasına mesafe koymaktadır. Bu kızgınlık ABD’nin Irak’tan çekilmesinden sonra “intikam” almalarına neden olabilecek boyutlara ulaşmış durumdadır. [8] Sorunun temelinde Kürtlerin bağımsızlık yolunda ilerlemelerinden çok ABD ile kurdukları yakın ilişki yatmaktadır.
b. İç Kaygılar ve Kuzey Irak
Kürtler Suriye’nin en fazla nüfusa sahip etnik azınlığıdır. Çoğunluk, ülkenin kuzeydoğusunda Irak ve Türkiye sınırı boyunca yerleşmiştir. Buralar dışında Şam, Halep ve Latakya’da önemli sayıda Kürt bulunmaktadır. Toplam nüfusları hakkında kesin rakamlar bilinmemektedir. Ancak çeşitli kaynaklardaki verilerden yola çıkarak, ülke nüfusunun yüzde 8 ila 10’u arasında olduğu söylenebilir. Bu da yaklaşık 1,25 – 1,5 milyona denk gelmektedir. [9]
Suriye’de Kürt sorununun temeli, diğer ülkelerde olduğu gibi 20. yüzyılın başlarına kadar gitmektedir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Orta Doğu’da sınırların çizilmesiyle, Irak ve Türkiye’den daha az sayıda Kürt, Fransız mandası altındaki Suriye sınırları içinde kalmıştır. Bunlara ek olarak; 1920’li ve 1930’lu yıllarda Türkiye’de çıkan ayaklanmaların bastırılması sonrasında birçok Kürt, mülteci olarak Suriye’ye geçmiştir. 1960’lı yıllarda yükselen Arap milliyetçiliği ile baskı yoğunlaşmıştır. 1962 yılındaki nüfus sayımı, bugünkü birçok sorunun temelini oluşturmuştur. Sayım sonucunda günümüz rakamlarıyla 150.000 – 200.000 arası Kürt yabancı, 80.000 – 100.000 civarındaki bir nüfus da kayıtsız statüsüne sokulmuştur. Yabancıların toprak ya da ev sahibi olma imkânları bulunmamaktadır. Kamu kuruluşlarında çalışamazlar. Yaptıkları evlilikler resmî olarak tanınmamaktadır. Oy verme gibi siyasal hakları yoktur ve pasaport da verilmediği için yasal olarak Suriye’den ayrılma ya da geri dönme imkânları bulunmamaktadır. Kayıtsız konumunda olanların durumu ise daha kötüdür. Bu kişilerin kimlik kartları dahi bulunmamakta ve resmî nüfus kayıtlarında bile yer almamaktadırlar. [10]
Suriye’de Kürt sorunu diğer bölge ülkelerinden farklı bir aşamadadır. Suriye’de halen yasal olmayan on üç Kürt partisi faaliyet göstermektedir. Bunlardan hiçbiri bağımsız devlet talebini gündeme getirmemektedir. Mücadelelerinin, Iraklı Kürtlerden farklı olduğunu vurgulamaktadırlar. Bağımsızlıktan ziyade kendi kültürlerine uygun, özgürce yaşam mücadelesi verdiklerini ve “Suriye vatandaşı” olmayı istediklerini belirtmektedirler. [11] Zaten Suriye’de Kürtler ve diğer tüm muhalif hareketler rejim karşısında son derece zayıftır. Ancak kendi koşulları içinde değerlendirecek olursak, Suriye’de Kürt hareketinde belli bir hareketlenme vardır ve Suriye yönetimi Kuzey Irak’taki gelişmelerden rahatsızlık duymaktadır. Iraklı Kürtlerin özerklik elde etmeleri, Arapça’nın yanında Kürtçe’nin de resmî dil kabul edilmesi, cumhurbaşkanının Kürt olması Suriye Kürtlerini etkilemiş, cesaretlendirmiştir. Bunun yanında Iraklı Kürtlerin Suriye Kürtleri üzerine oynamaya başlaması süreci hızlandırmıştır. Örneğin 2004 yılındaki Kamışlı olaylarında, Suriye Kürtlerine yakınlığıyla bilinen KYB’nin parmağı olduğu yönünde birçok iddia, hem Batı hem de Arap basınında yer almıştır. [12] ABD’de düzenlenen Suriye Kürtleri konferansına Talabani’nin oğlunun katılması da, Kuzey Iraklı Kürtlerin konuya artık daha farklı yaklaştıklarının bir göstergesidir.
Sonuç olarak; Türkiye kadar ciddi bir güvenlik problemi olarak algılamamakla beraber, Kuzey Irak’taki gelişmelerin istikrarını olumsuz etkileyebileceğini düşünmektedir. Son üç yıl içinde Suriye Kürtleri arasında yükselen milliyetçilik ve çıkan ayaklanmaların Kuzey Irak’tan bağımsız olmadığı kesindir.
c. Türkiye ile İlişkilerin Etkisi
Uzun yıllar karşılıklı tehdit algılamasına dayalı yürüyen Türkiye – Suriye ilişkilerinde 1998 yılı kırılma noktası olmuştur. Hatay ve su sorunu gibi konular olmakla beraber ilişkilerde gerginliğin temel nedeni PKK terör örgütüne Suriye’nin verdiği destekti. PKK lideri Abdullah Öcalan’ın Suriye’den çıkarılması ve ardından imzalanan Adana Mutabakatı, günümüze kadar süren teröre karşı işbirliği sürecini başlatmıştır. Güvenlik komiteleri düzenli olarak toplanmaktadır. Bu konuda Türkiye ile Suriye arasında “içten ve güven esasına dayalı bir işbirliği” yürütülmektedir. [13]
PKK konusunun çözülmesinin ardından Irak Savaşı’nın yarattığı ortak bölgesel güvenlik kaygıları iki ülkeyi daha da yakınlaştırmıştır. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Şam ziyaretleri ve Türkiye’nin ilk kez bir Suriye Devlet Başkanını ağırladığı Beşar Esad ziyareti yakınlaşmayı pekiştirmiş, uzun yıllara dayalı psikolojik önyargıların aşılmasında önemli rol oynamıştır.
Günümüzde bu yakın ilişki süreci her iki ülke için ne anlam ifade ediyor diye bakacak olursak: Türkiye açısından;
- Türkiye her şeyden önce Suriye’nin kendisi için bir güvenlik problemi olmasını istememektedir. Suriye sınırının sorun üreten olmaktan çıkıp tersine olumlu katkı sağlayacak bir sınıra dönüştürme arayışındadır.
- PKK’ya yönelik yürütülen işbirliğinden son derece memnundur ve bunun devamını beklemektedir.
- AKP hükümetiyle beraber geliştirilen “komşularla sıfır sorun” ve “Osmanlının miras bıraktığı coğrafyada etkin olma” gibi açılımlar açısından Suriye büyük önem taşımaktadır. Her şeyden önce kendi istikrarı için herhangi bir komşusuyla sorun yaşamak istememektedir. Osmanlının miras bıraktığı coğrafya yani Orta Doğu’da etkinlik açısından da ilişkiler büyük önem taşımaktadır. Suriye ile sağlanan yakın ilişki sayesindedir ki Türkiye Hamas ile daha kolay temasa geçebilmiş, Lübnan’a asker gönderirken daha rahat hareket edebilmiştir (Bu girişimlerin doğru ya da yanlışlığı ayrı tartışma konularıdır).
- İlişkilerin Türkiye açısından bir diğer önemli boyutu tabi ki ekonomiktir. Komşusu olmasına rağmen siyasi ilişkilerin durumu nedeniyle ticaretin son derece sınırlı olduğu döneme göre hızlı bir artış görülmektedir.
- Türkiye için bir diğer önemli beklenti de Kuzey Irak’a ilişkin ortak hareket etme ve işbirliğidir. Bu madde sonuç bölümünde daha detaylı olarak ele alınacaktır.
İlişkilere Suriye açısından bakılacak olursa, “Suriye’nin Türkiye için olduğundan çok daha fazla Türkiye, Suriye açısından önem taşımaktadır” şeklinde bir yargı yanlış olmayacaktır.
- Suriye her şeyden önce ABD’nin Irak’taki varlığının etkilerini hissetmektedir. ABD’nin Suriye rejiminden duyduğu rahatsızlık bilinmektedir. Buna bir de Bush ve yeni muhafazakar yönetimin tek taraflı, güce ve tehdide dayalı çözüm yöntemleri eklenince Suriye kendini rejim tehlikesiyle karşı karşıya hissetmektedir. Bu durumda ilişkiler, olası bir müdahaleye, baskı politikalarına Türkiye’nin muhalefetini sağlamak açısından önem taşımaktadır.
- Suriye, Irak Savaşı’ndan sonra kendini tamamen kuşatılmış hissetmektedir. Güneyden İsrail’le karşı karşıyadır. Ön savunma hattı olarak düşünülebilecek Lübnan’ı yavaş yavaş kaybetmektedir. Doğusunda ABD askeri varlığıyla direk karşı karşıyadır. Kuzeyinde de Türkiye ile sorun yaşıyor olsa tam bir köşeye sıkışma duygusu içinde olacaktır. Türkiye ile ilişkiler bu durumu kırmak için önemlidir.
- Suriye sadece komşularıyla değil bölgesinde ve dünyada da bir yalnızlık içindedir. Özellikle Hariri suikastı sonrasında eleştirilere maruz kalmıştır. Daha sonra İkinci Lübnan Savaşı’nda Hizbullah yanlısı tutumu nedeniyle Mısır, Suudi Arabistan ve Ürdün gibi ülkelerle arası açılmıştır. Avrupa Birliği (AB) ile de ABD’ye nazaran olumlu bir düzeyde seyreden ilişkiler suikast sonrasında kopmuştur. Uluslararası ortamdaki izole konumundan kurtulmak ve bir çıkış için Türkiye’ye ihtiyaç duymaktadır.
- Suriye’nin Orta Doğu politikasının temeli uzun yıllardır İran ile yürütülen ittifak ilişkisine dayanmaktadır. Ancak son yıllarda bu ilişkideki güç dengelerinde Suriye aleyhine bir değişim yaşanmaktadır. İran’ın bölgede artan etkinliğinden Suriye de çekinmektedir. Türkiye’nin bölgesel bir güç olarak İran’ı dengeleyebileceğini düşünmektedir. Bu nedenle de “Türkiye’nin Orta Doğu’da daha aktif, sorumluluk alan bir rol üstlenmesini” istemektedirler. [14] İran’ın Şii-Sünni çatışmasını körüklemek, Irak’ta bir B planının olması (bölünmeyi istemek gibi) gibi politikalar güdebileceğini düşünmekte ve tam olarak güvenememektedir. İşte bu ortamda Türkiye denge unsuru olarak büyük önem taşımaktadır.
- Suriye, İran’ın yakın zamanda bir askeri müdahale ile karşılaşma olasılığını görmektedir. İran’ın çözülmesi durumunda Suriye’nin direnci ortadan kalkacaktır. Böyle bir durumda yanaşabileceği güç de Türkiye olacaktır. Suriye’de Hafız Esad’ın dış politikada uyguladığı stratejilerden biri “açık kapı politikası” olarak tanımlanmaktadır. [15] Buna göre “Esad hiçbir zaman en kötü düşmanına bile kapıları tam olarak kapatmamaktadır.” Bu yaklaşım şartların her zaman değişebileceği ve en kötü ihtimallerin göz önünde tutulması mantığına dayanmaktadır. İşte Türkiye ile ilişkiler, İran’a askeri müdahale gibi bir felaket senaryosunda Suriye için açık kapı işlevi görerek ABD ve Batı’ya yanaşmasını sağlayacaktır.
- Suriye AB’yi ABD’den farklı görmektedir. Onlara göre “Avrupa projesi daha ılımlıdır. Avrupa’nın yaklaşımı empozeden çok ortak çıkarlara dayanmaktadır. Bu yaklaşım bölge çıkarlarını da gözeten bir yaklaşımdır.” [16] Bu nedenle kendisine bir müdahaleye karşı ABD’yi dengelemek için de AB ile ilişkilere önem vermektedirler. Türkiye’nin AB sürecini desteklemekte, AB ile ilişkilerinde köprü işlevi görebileceğini düşünmektedirler.
- Aynı Türkiye gibi Suriye de Irak bağlamında işbirliği arayışındadır.
- Suriye ekonomik anlamda da zor bir süreçten geçmektedir. Irak Savaşı ile beraber hem kendisi için çok önemli bu pazarı kaybetmiş hem de Saddam döneminde ülkeye büyük gelir sağlayan Kerkük-Banyas boru hattından gelen petrol gelirlerinden mahrum kalmıştır. Bunun yanında yine Lübnan’daki etkinliğin kaybedilmesi burada uzun yıllardır yerleştirdiği çıkar düzeninin bozulmasına neden olmuştur. Bu ortamda Suriye aynı zamanda bir ekonomik çıkış da aramaktadır. Türkiye bu imkanı sağlamaktadır. Hem sınır ticareti, hem de Türk işadamlarının Suriye’de yapacağı yatırımlara ihtiyaç duymaktadırlar.
İşte böylesine zorlu bir ortam ve Türkiye’ye duyduğu ihtiyaç nedeniyle, Kuzey Irak konusunda Türkiye’nin yanında yer almaktadır. Bunu İran’ın PKK konusunda Türkiye’ye yaptığı jestlere benzetebiliriz.
d. Kuzey Irak’ta ABD ve İsrail Varlığının Etkisi
Suriye’deki algılama, doğru ya da yanlış, Kürt devletinin bir “İsrail Projesi” olduğu şeklindedir. [17] İsrailliler Kuzey Iraklı Kürtlere destek vermediklerini ve bunun kendi çıkarlarına aykırı olduğunu ifade etmektedirler. Her şeyden önce olası bir Kürt yapılanmasının büyük ölçüde İran’ın kontrolüne geçeceğini düşünmektedirler. Bunun yanında Kürt ayrılığının Irak’ta parçalanmayı hızlandırarak Şiilerin de güneyde kendi yollarını çizmesine neden olacağını ve bu yapının da İran etkisinde olacağını söylemektedirler. [18] Bu nedenlerden ötürü bağımsız bir Kürt devletinin destekledikleri iddialarını reddetmektedirler. Bunda gerçeklik payı olduğu söylenebilir. Irak’ın bir bilinmeze doğru gitmesi İsrail’in güvenliğini eskisine oranla daha tehdit eder durumdadır. İsrail iç istihbarat örgütü Shin Bet’in başkanı Yuval Diskin’in “Saddam’ı özleyebiliriz” [19] şeklindeki ifadesi kaygıları açıkça göstermektedir.
Ancak bunlar Suriye’deki algılamayı değiştirmemektedir. Bunu destekleyen veriler de bulunmaktadır. Tarihi Yahudi – Kürt ilişkileri, İsrailli ajanların Kuzey Irak’ta yoğun olarak faaliyet gösterdiğine ilişkin haberler bu algılamayı pekiştirmektedir. [20] İsrail’in Kuzey Irak’tan toprak satın alarak Suriye ve İran’a yönelik istihbarat faaliyetleri yürüttüğü ve Kürtlerin de işbirliği yaptığı haberleri Suriye’nin Kuzey Irak ve Kürtlere bakışında önemli rol oynamaktadır. “Kürtlerin İsraillilerle ilişkisi”, Suriye ve İran tarafından kabul edilebilirliklerinin önündeki en büyük engellerden biridir.
İsrail’e ek olarak ABD’nin oradaki varlığı da yine Suriyelileri tedirgin etmektedir. ABD’nin çekilme planlarında en öne çıkanı Kuzey Irak’ta kalıcı bir askeri üs kurulması üzerinedir. Bütün bunlar Suriye’nin Kuzey Irak’a bakışını etkilemekte ve bir sorun kaynağı olarak algılamaya itmektedir. Suriyeliler arasında “ABD’nin çekilmesinden sonra Kürtlere ABD ile işbirliğinin bedelini ödetmek” şeklinde bir düşünce hakimdir. [21]
Sonuç: Suriye - Kuzey Irak İlişkisi ve Türkiye
Suriye genel olarak Kürt kartını komşularıyla ilişkilerinde bir dış politika aracı olarak kullanmıştır. Kürt hareketinin Suriye içindeki durumu nedeniyle diğer ülkelere nazaran rahat hareket edebilmiştir. Ancak ne zaman Kürt hareketinin çok fazla güçlendiğini hissetse bunu kendi için de bir tehlike olarak algılamıştır. Bunu en açık Türkiye’ye karşı desteklediği PKK politikasında görebiliriz. Suriye, Körfez Savaşı’ndan sonra PKK’ya sağladığı siyasi ve askeri desteği azaltmıştır. Bundaki en önemli etkenlerden biri PKK’nın Türkiye’de geldiği aşamanın “acaba başarılı olabilir mi” endişesi olmuştur. Suriye kendi çıkarları açısından düşünülenden fazla gelişme gösteren PKK’yı o yıllarda Türkiye’ye budatmıştır. [22] Yine Irak’taki durumun da Körfez savaşı sonrasında kendini rahatsız ettiğini düşündüğü zamanlarda Türkiye ve İran ile yakınlaşarak bu ülkedeki gelişmelere karşı birlikte hareket etmiştir. [23]
Günümüze baktığımızda ise Türkiye ile Suriye’nin Kuzey Irak konusunda ortak fikirlere sahip olduğu görülmektedir. Ancak yine de çok etkin bir ortak politika yürütülememektedir. Bunun temel nedeni, Irak sorununun merkezine farklı konuların yatırılmasıdır. Suriye esasen çelişkili bir politika izlemektedir. Irak’a ilişkin iki beklentisinden biri ABD’nin başarısızlığı diğeri de toprak bütünlüğünün korunmasıdır. ABD’nin başarısızlığa uğratılması için desteklenen direniş diğer taraftan Irak’ın bölünmesi sürecini hızlandırmaktadır. Her ne kadar Irak’ın bölünmesini istemese de, tehdit algılamasının merkezinde ABD sorunu olduğu için çelişkili bir politika izlemektedir. Bu durum Türkiye – Suriye ilişkilerini bozan bir faktör olmasa da ortak ve etkin bir politika oluşturulmasını engellemektedir.
Bahsedilen koordinesizlik en net olarak Kerkük ve Kuzey Irak’ta PKK varlığı konularında görülmektedir. Türkiye’nin Kerkük konusundaki kaygıları bilinmektedir. Kerkük’ün olası bir Kürt devletinin yaşayabilirliği için hayati olduğunu düşünen Türkiye, ayrı bir statüsü olmasını savunmaktadır. 2007 yılı sonunda yapılması planlanan referandumu da ertelemek isteğindedir. Suriye’nin bu kaygıları çok fazla dikkate almadığı görülmektedir. Bu onun esas kaygısının Kuzey Irak olmamasından kaynaklanmaktadır. Gündemi daha farklıdır. Kerkük konusunu çok ön plana çıkarmamakta, Türkiye’nin tezlerini güçlü biçimde savunmamaktadır. PKK konusunda ise daha farklı bir tutum sergilemektedirler. Bu konuda Türkiye’nin haklılığını savunmaktadır. Hatta askeri bir müdahaleye bile ses çıkarmayacaklarını, destekleyeceklerini söyleyebiliriz. Ancak buradaki temel güdü PKK’nın yaratabileceği güvenlik problemi değildir. Türkiye böyle bir operasyon düzenlerse ABD ile ilişkilerinin kopma noktasına gelebileceğini düşünmektedir.
Türkiye, Suriye ile yakın ilişkilerini Kuzey Irak bağlamında daha etkin olarak kullanabilir. İlişkilerde pek tabii karşılıklı çıkar ve kazançlar söz konusudur ancak Türkiye’nin Suriye ile yakın ilişkileri nedeniyle yaşayacağı kayıp, Suriye’nin aynı ilişki nedeniyle kaybedeceklerinden fazla olabilir. Çünkü ABD ve İsrail, Türkiye’nin Suriye ile iyi ilişkilerini kabullenmekte zorlanmaktadır. Bu şartlar altında Suriye, Kuzey Irak bağlamında daha ileri bir tutum sergileyerek, kendisine stratejik açılım sağlayan Türkiye’nin kazanımlarını daha belirgin hale getirmeli ve Suriye-Türkiye ilişkileri bağlamında Türkiye’nin elini güçlendirecek somut adımlar atmalıdır.
*ASAM, Araştırmacı, Orta Doğu
1 Sami Moubayed, “US Designs on Syria's Kurds”, Asia Times, 09 Nisan 2005.
2 Nihat Ali Özcan, PKK (Kürdistan İşçi Partisi) Tarihi, İdeolojisi ve Yöntemi, ASAM Yayınları, Ankara, 1999.
3 Nihat Ali Özcan.
4 Nihat Ali Özcan.
5 Suriyeli bir yetkili ile Şam’da yapılan görüşme, 07 Şubat 2007.
6 Suriyeli bir yetkili Irak’a ilişkin bakışlarını şu şekilde özetlemiştir: “Irak’taki gelişmeleri destekliyoruz. Halkın direnişini, Irak’ın bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünü destekliyoruz. Sorunun çözümü için ek kısa sürede işgalci güçlerin geri çekilme takvimini açıklaması gerekmektedir. Irakta tüm tarafların katılımıyla bir uzlaşı gerçekleşmelidir. Milisler silahsızlandırılmalıdır. Kerkük sorunu çözülmelidir. Eski kurumlarının tasfiyesinin durdurulması gerekmektedir. Uluslararası bir konferans düzenlemelidir.”
7 Bu konuda Batı basınında yayımlanmış birçok yazı ve rapor bulunmaktadır. “Syria’s Pivotal Role in Iraqi Resistance Is Glossed over in Washington”, DEBKAfile Special Military Report; “Syria, Iran Aiding Iraq Insurgents”, Washington Times, 18 Mart 2005.
8 Suriyeli bir yetkili ile yapılan görüşmeden edinilen izlenim.
9 Suriye Kürtleri konusunda daha detaylı bilgi için bkz. Oytun Orhan, “Suriye Kürtleri ve Türkiye”, Stratejik Analiz, Cilt 7 Sayı 73, Mayıs 2006.
10 Human Rights Watch, “Syria - The Sienced Kurds”, Cilt 8, Sayı 4, Ekim 1996.
11 Bu konuda Suriyeli Kürt politikacıların açıklamaları ve konuya bakışı için bkz. Oytun Orhan, “Suriye, Dönüşüm ve Türkiye”, Stratejik Analiz, cilt?Sayı 65, Eylül 2005.
12 2003 yılından sonra artan Kuzey Irak Kürtleri - Suriye Kürtleri ilişkisi ve Kamışlı olaylarında Talabani rolü konusunda yazılar: Gary C. Gambill, “The Kurdish Reawakening in Syria”, Middle East Intelligence Bulletin, Cilt 6, Sayı 4, Nisan 2004; “Talabani Praises the Stance of Syrian Kurdish Party”, Kurdistan Observer, 1 Şubat 2003.
13 Türk Dışişleri Bakanlığından bir yetkiliyle yapılan görüşme.
14 Suriyeli bir yetkili ile Şam’da yapılan görüşme, 08 Şubat 2007.
15 Suriyeli bir yetkili ile Şam’da yapılan görüşme, 07 Şubat 2007.
16 Suriyeli bir yetkili ile Şam’da yapılan görüşme, 08 Şubat 2007.
17 Suriyeli yetkililerle yapılan görüşmeler, 07-09 Şubat 2007.
18 BESA Direktörü Prof. Dr. Efraim İnbar’ın ASAM’da verdiği, “İran’ın Nükleer Programı” konulu konferanstan, 10 Mayıs 2007.
19 “Israel May Rue Saddam Overthrow”, BBC News, 09 Şubat 2006.
20 Amerikalı gazeteci-yazar Seymour Hersh’un bu konuyla ilgili çalışmaları örnek olarak verilebilir. “Israeli Agents Operating in Iraq, Iran and Syria”, Democracy Now, 22 Haziran 2004; “Israelis Using Kurds to Build Power Base”, Guardian, 21 Haziran 2004.
21 Suriyeli yetkililerle yapılan görüşmeler, 07-09 Şubat 2007.
22 Nihat Ali Özcan.23 Robert Olson, ‘The Kurdish Question Four Years on: The Policies of Turkey, Syria Iran and Iraq,’ Middle East Policy, 1994-95, s. 137.
2 Nihat Ali Özcan, PKK (Kürdistan İşçi Partisi) Tarihi, İdeolojisi ve Yöntemi, ASAM Yayınları, Ankara, 1999.
3 Nihat Ali Özcan.
4 Nihat Ali Özcan.
5 Suriyeli bir yetkili ile Şam’da yapılan görüşme, 07 Şubat 2007.
6 Suriyeli bir yetkili Irak’a ilişkin bakışlarını şu şekilde özetlemiştir: “Irak’taki gelişmeleri destekliyoruz. Halkın direnişini, Irak’ın bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünü destekliyoruz. Sorunun çözümü için ek kısa sürede işgalci güçlerin geri çekilme takvimini açıklaması gerekmektedir. Irakta tüm tarafların katılımıyla bir uzlaşı gerçekleşmelidir. Milisler silahsızlandırılmalıdır. Kerkük sorunu çözülmelidir. Eski kurumlarının tasfiyesinin durdurulması gerekmektedir. Uluslararası bir konferans düzenlemelidir.”
7 Bu konuda Batı basınında yayımlanmış birçok yazı ve rapor bulunmaktadır. “Syria’s Pivotal Role in Iraqi Resistance Is Glossed over in Washington”, DEBKAfile Special Military Report; “Syria, Iran Aiding Iraq Insurgents”, Washington Times, 18 Mart 2005.
8 Suriyeli bir yetkili ile yapılan görüşmeden edinilen izlenim.
9 Suriye Kürtleri konusunda daha detaylı bilgi için bkz. Oytun Orhan, “Suriye Kürtleri ve Türkiye”, Stratejik Analiz, Cilt 7 Sayı 73, Mayıs 2006.
10 Human Rights Watch, “Syria - The Sienced Kurds”, Cilt 8, Sayı 4, Ekim 1996.
11 Bu konuda Suriyeli Kürt politikacıların açıklamaları ve konuya bakışı için bkz. Oytun Orhan, “Suriye, Dönüşüm ve Türkiye”, Stratejik Analiz, cilt?Sayı 65, Eylül 2005.
12 2003 yılından sonra artan Kuzey Irak Kürtleri - Suriye Kürtleri ilişkisi ve Kamışlı olaylarında Talabani rolü konusunda yazılar: Gary C. Gambill, “The Kurdish Reawakening in Syria”, Middle East Intelligence Bulletin, Cilt 6, Sayı 4, Nisan 2004; “Talabani Praises the Stance of Syrian Kurdish Party”, Kurdistan Observer, 1 Şubat 2003.
13 Türk Dışişleri Bakanlığından bir yetkiliyle yapılan görüşme.
14 Suriyeli bir yetkili ile Şam’da yapılan görüşme, 08 Şubat 2007.
15 Suriyeli bir yetkili ile Şam’da yapılan görüşme, 07 Şubat 2007.
16 Suriyeli bir yetkili ile Şam’da yapılan görüşme, 08 Şubat 2007.
17 Suriyeli yetkililerle yapılan görüşmeler, 07-09 Şubat 2007.
18 BESA Direktörü Prof. Dr. Efraim İnbar’ın ASAM’da verdiği, “İran’ın Nükleer Programı” konulu konferanstan, 10 Mayıs 2007.
19 “Israel May Rue Saddam Overthrow”, BBC News, 09 Şubat 2006.
20 Amerikalı gazeteci-yazar Seymour Hersh’un bu konuyla ilgili çalışmaları örnek olarak verilebilir. “Israeli Agents Operating in Iraq, Iran and Syria”, Democracy Now, 22 Haziran 2004; “Israelis Using Kurds to Build Power Base”, Guardian, 21 Haziran 2004.
21 Suriyeli yetkililerle yapılan görüşmeler, 07-09 Şubat 2007.
22 Nihat Ali Özcan.23 Robert Olson, ‘The Kurdish Question Four Years on: The Policies of Turkey, Syria Iran and Iraq,’ Middle East Policy, 1994-95, s. 137.
Subscribe to:
Posts (Atom)